„თავს ისე ვგრძნობ საკუთარ სხეულში, როგორც მშენებარე კორპუსში. ვერ ვპოულობ ადგილს, სადაც შემიძლია ვიყო საკუთარი თავი და დავისვენო ფიქრებისგან“.

„ხშირად თავს მარტო ვგრძნობ. ზოგჯერ მეჩვენება, რომ არავის ესმის ჩემი. უფროსების სამყარო ცივი და გულგრილია. ვცდილობ ძლიერი გამოვჩნდე, რომ სისუსტე არ გამოვამჟღავნო“.

„დუმილი — ეს არის თავდაცვის საშუალება. ზოგჯერ უფრო ადვილია არ ილაპარაკო, ვიდრე ახსნა შენი გრძნობები“.

„ზოგჯერ უხეში და დისტანცირებული ვარ. ვფიქრობ, ეს ჩემი ჯავშანია ტკივილისა და იმედგაცრუებისგან თავდასაცავად“.

„უფროსებს ეშინიათ იყვნენ ნამდვილები. მუდამ ცდილობენ იდეალურები გამოჩნდნენ, თითქოს ნიღაბს ატარებენ. არ მინდა მათ ვგავდე. მსურს ვიყო საკუთარი თავი, რამდენად რთულიც არ უნდა იყოს“.

„ჩვენ გვჭირდება მხარდაჭერა და გაგება და არა განსჯა და კრიტიკა. მნიშვნელოვანია, რომ მოგვისმინონ“.

გარდატეხის ასაკი არ არის მხოლოდ ფიზიკური ზრდის პერიოდი. ეს არის შინაგანი ტექტონიკური ძვრების, თვითშემეცნებისა და ბავშვობასთან დამშვიდობების რთული ეტაპი, როდესაც გარე სამყარო აგრესიულად იჭრება მოზარდის შინაგან სივრცეში. ამ დროს ყალიბდება ახალი იდენტობა, თუმცა პროცესი იშვიათად მიმდინარეობს უმტკივნეულოდ.

მოზარდობის ხმა: აღსარება ნიღბებს მიღმა
როდესაც მოზარდებს ვუსმენთ, ვხვდებით, თუ რამდენად დიდი დისტანციაა მათ შინაგან განცდებსა და იმ გარეგნულ ფასადს შორის, რომელსაც ისინი სამყაროს უჩვენებენ.
საზოგადოებაში ხშირად გადაჭარბებული ყურადღება ეთმობა გარეგნულ იერსახეს. მოზარდებიც ცდილობენ ჩანდნენ უემოციოები, ძლიერები, ზოგჯერ გამომწვევებიც კი. ეს პროტესტი ან უხეშობა მხოლოდ დამცავი ფასადია, რომლის მიღმაც მოწყვლადობა იმალება.
ამავდროულად, დუმილს პარალიზების უნარი აქვს. მოზარდი ხშირად მაშინ დუმდება, როდესაც უფროსებთან საუბარს ცდილობს, მაგრამ ხვდება, რომ მათ არ აქვთ პასუხები ან არ გააჩნიათ მოსმენის სურვილი. ისინი იმავე ეგზისტენციალურ გამას უკრავენ, რასაც უფროსები, თუმცა ბევრად უფრო მგრძნობიარე ტონალობაში.

ბავშვობასთან დამშვიდობება და ფსიქიკური გარდატეხა
გარდატეხის ასაკში წყვეტს მუშაობას ფსიქიკის ადრინდელი დამცავი მექანიზმები, რომლებიც ბავშვობას უსაფრთხოსა და პროგნოზირებადს ხდიდა. ახალგაზრდა დგება აუცილებლობის წინაშე, აიღოს პასუხისმგებლობა საკუთარ სხეულზე, სურვილებსა და არჩევანზე.
რატომ ღრმავდება შინაგანი კრიზისი?

1. ილუზიების მსხვრევა: ბავშვობაში ყველას გვპირდებოდნენ, რომ გაზრდისას „ყველაფერი შესაძლებელი იქნებოდა“. რეალობასთან შეჯახება და უფროსების ორპირული ქცევის (როდესაც ისინიც ირგებენ ნიღბებს) დანახვა მოზარდში უნდობლობასა და იმედგაცრუებას იწვევს.
2. ავტორიტეტების რღვევა: მშობლები კარგავენ უპირობო ავტორიტეტს, რაც განვითარების ნორმალური, თუმცა მტკივნეული ეტაპია.
3. სოციალური ფაქტორები: სასკოლო წარუმატებლობა, რომანტიკული იმედგაცრუება და თანატოლებთან ურთიერთობის სირთულეები ამძაფრებს უსუსურობის განცდას.
4. ყოფიერების ფუნდამენტური კითხვები: მოზარდი პირველად ეჯახება სიცოცხლის, სიკვდილისა და არსებობის აზრის საკითხებს.
5. თვითდესტრუქციული ქცევა და სუიციდური ფიქრები

როდესაც მოზარდს არ გააჩნია საკუთარი თავის მყარი აღქმა, ჩნდება ჩაკეტვისა და თვითდესტრუქციული აზრების გაჩენის რისკი.

• ეგზისტენციალური ძიება: სიკვდილზე ფიქრი ზოგჯერ ყოფიერების ფუნდამენტურ საკითხებთან შეჯახების შედეგია. მოზარდმა შეიძლება სიკვდილში პრობლემების „ჯადოსნური გადაწყვეტა“ ეძიოს, როგორც ტანჯვის დასასრულად.
• კონტროლის ილუზია: „ყოვლისშემძლეობის ილუზიის“ დაკარგვის შემდეგ, დესტრუქციულმა ქმედებამ (სუიციდის მცდელობა, ნივთიერებებზე დამოკიდებულება) შეიძლება მოზარდს მისცეს მცდარი განცდა, რომ ის თავად აკონტროლებს საკუთარ სიცოცხლესა და სიკვდილს.
• დახმარების თხოვნა: ფსიქოთერაპიულ პრაქტიკაში სუიციდის მცდელობა ხშირად განიხილება, როგორც გადარჩენისა და დახმარების მიღების არაპირდაპირი სურვილი — პროტესტი მშობლების მიმართ, მათ საბოლოოდ მიაქციონ ყურადღება მოზარდის შინაგან ტკივილს (შეგვიძლია გავიხსენოთ ტომ სოიერის ცნობილი ფანტაზიასაკუთარ დაკრძალვაზე).

როგორ შეუძლიათ მშობლებს დახმარება?
1. საგანგაშო ნიშნების ცნობა
რა უნდა შევამჩნიოთ?

• ჩაკეტილობა და კონტაქტების გაწყვეტა;
• ემოციური ჩართულობის მკვეთრი დაცემა;
• ოჯახის წევრებისადმი სრული გულგრილობა;
• ადრინდელი ინტერესების დაკარგვა.

2. ენერგიის სუბლიმაცია
როდესაც მოზარდი იკეტება, მისი სასიცოცხლო ენერგია მხოლოდ შიგნით, საკუთარ ტანჯვაზე მიემართება. მშობლის ამოცანაა დაეხმაროს მას ამ ენერგიის გარე ობიექტზე გადატანაში (სპორტი, ხელოვნება, ჰობი, კონსტრუქციული საქმიანობა).
3. ჰიპერმზრუნველობის შემცირება
გადაჭარბებულმა ზრუნვამ და კონტროლმა შეიძლება საპირისპირო შედეგი გამოიღოს. მოზარდმა შესაძლოა იგრძნოს, რომ ის ტვირთად აწევს ოჯახს ან უუნაროა და დესტრუქციული ქცევით შეეცადოს „გათავისუფლდეს“, რათა არ აწამოს მშობლები.

4. პროფესიული მხარდაჭერა კრიზისის დროს
თუ ადგილი ჰქონდა სუიციდის მცდელობას, ეს ფაქტი არავითარ შემთხვევაში არ უნდა იგნორირდეს შიშისა თუ უხერხულობის გამო.

• აუცილებელია მოვლენას მიენიჭოს აზრი მშვიდი, ზეწოლისგან თავისუფალი საუბრით.
• სპეციალისტთან (ფსიქოთერაპევტთან) მიმართვის გადაწყვეტილება უნდა მიიღებოდეს მოზარდთან ერთად და არა მისი ავტორიტარული იძულებით.

მოზარდებს არ სჭირდებათ იდეალური, უნაკლო უფროსები. მათ სჭირდებათ ნამდვილი, მგრძნობიარე და ხელმისაწვდომი მშობლები, რომლებიც მზად არიან მოუსმინონ განსჯისა და კრიტიკის გარეშე.