.

კლასიკური სიღრმის ფსიქოლოგია

ირაკლი იმედაძე – ფსიქოლოგიის ისტორია, VIII თავი, I ნაწილი

      სიღრმის ფსიქოლოგია ეფუძნება იდეას, რომ არსებობს ფსიქიკა ცნობიერების გარეშე და მისგან დამოუკიდებლად. ამდენად, ეს მიმდინარეობა უპირისპირდება ყველა იმ თეორიულ სისტემას, რომელიც ფსიქოლოგიის საგანს ცნობიერებით შემოფარგლავს. სიღრმის ფსიქოლოგიის უშუალო კვლევის საგანს არაცნობიერი ფსიქიკა შეადგენს. მაგრამ არაცნობიერი შეისწავლება ფართო კონტექსტში, პიროვნების ფუნქციონირებასთან დაკავშირებით. ამდენად, იგი პოროვნების კატეგორიასაც განიხილავს, ოღონდ იმ როლის თვალსაზრისით, რომელსაც მასში არაცნობიერი სფერო თამაშობს. სიღრმის ფსიქოლოგიაში არაცნობიერი ფსიქიკისა და პიროვნების პრობლემები ორგანულად არის დაკავშირებული ერთმანეთთან. ამ მიმდინარეობის ცენტრალური მოძღვრება ფროიდის ფსიქოანალიზია. მას მიკუთვნება აგრეთვე ადლერის ინდივიდუალური ფსიქოლოგია და იუნგის ანალიზური ფსიქოლოგია.

      ზიგმუნდ ფროიდი (1856-1939) დაიბადა ავსტრია-უნგრეთის პროვინცია მორავიაში, ქალაქ ფრაიბერგში, ხელმოკლე ებრაელი კომერსანტის მრავალშვილიან ოჯახში. 1873 წელს იგი შევიდა ვენის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. აქვე მიიღო მედიცინის დოქტორის ხარისხი (1881). უნივერსიტეტში სწავლის პარალელურად, ფროიდი მუშაობდა ვენის ფიზიოლოგიის ინსტიტუტში გამოჩენილ მეცნიერთან, ერნსტ ბრიუკესთან, რომელიც ფიზიოლოგიაში ე.წ. ფიზიკო-ქიმიური სკოლის ერთ-ერთ ფუძემდებელად ითვლება. Continue Reading

თარგმანები

კრიმინოლოგია, ფრთხილი მეზობელი – ელაინ პლეიერი

credit: www.withmydegree.org

წარმოგიდგენთ ელაინ პლეიერის ტექსტის “კრიმინოლოგია, ფრთხილი მეზობელის” ქართულ თარგმანს (თავი წიგნიდან Forensic Psychotherapy: Crime, Psychodynamics and the Offender Patient, London. 2000), სადაც ავტორი მოკლედ და საინტერესოდ აღწერს თანამედროვე კრიმინოლოგიის მიმდინარეობების ანალიზს და მის კავშირს ფსიქოთერაპიასთან და სასამართლო ფსიქოლოგიასთან.

ინგლისურიდან თარგმნა სოსო დოლიძემ

თავისუფალი თარგმანი

თანამედროვე ბრიტანული კრიმინოლოგია აერთიანებს დისციპლინათა დიდ ერთობას და აკადემიურ დისციპლინებს. თანხმდებიან რომ თანამედროვე კრიმინოლოგია ორ ნაწილად იყოფა, ესაა ” ლომბროზიული პროექტი” რომელიც ცდილობს მეცნიერულად  ახსნას ადამიანის კრიმინალური ქმედებები, არსი და ა .შ.  კრიმინალებს განსხვავებული ქცევები და იდენტობა აქვთ არაკრიმინალებთან შედარებით და მეორე “მმართველობითი პროექტი” [governmental project]. რომელიც მთავარ აქცენტს კრიმინალური სისტემის ადმინისტრირებაზე აკეთებს  (Garland 1994). დევიდ გარლანდის მიხედვით კრიმინოლოგია ორიენტირებულია სამეცნიერო შედეგებზე მაგრამ პარალელურად ახასიათებს ინსტიტუციონალური სფეროს განვითარება, ადმინისტრაციული კუთხე. სასამართლო ფსიქოთერაპიისთვის და ზოგადად კრიმინალის თერაპიისთვის კრიმინოლოგია უაღრესად მნიშვნელოვანი სფეროა.

 

ისტორიული კავშირები

ამჟამინდელი დისტანციური ურთიერთობა ფსიქოლოგიასა და კრიმინოლოგიას შორის წარსულში სხვანაირად იყო. მეოცე საუკუნის პირველ ნახევარში კრიმინოლოგიაში დომინირებდა ფსიქოლოგიური და ფსიქიატრიული კვლევები დანაშაულის გამომწვევ მიზეზების შესახებ რომელიც ყურადღებას ამახვილებდა დამნაშავის და მოძალადის პორტრეტზე.  1932 წელს შეიქმნა დელიქვენტური ქცევის სამეცნიერო მკურნალობის ცენტრი (მოგვიანებით 1948 წელს შეეცვალა სახელი და დაერქვა დელიქვენტურობის მკურნალობის სამეცნიერო ინსტიტუტი. ამ ცენტრმა თავისი კლინიკა გახსნა რომელსაც პორტმანის კლინიკა ეწოდა. (Saville and Rumney 1992).

მეორე მსოფლიო ომამდე ინგლისში კრიმინოლოგია დაქვემდებარებული იყო მედიკო ფსიქოლოგიურ Continue Reading

თარგმანები

გლოვა და მელანქოლია – ზიგმუნდ ფროიდი

 

წარმოგიდგენთ ზიგმუნდ ფროიდის ერთ ერთ საკვანძო ნაშრომს “გლოვა და მელანქოლიის” ქართულ ენაზე თარგმანს.

ინგლისურდიდან თარგმნა ანი თაყნიაშვილმა

 

 

 

სიზმრები ჩვენ დაგვეხმარა, ნარცისული მენტალური აშლილობების პროტოტიპი დაგვესახა ნორმალურ ცხოვრებაში, ახლა ჩვენ ვეცდებით გლოვის ტიპიურ გავლენასთან შედარებით, მელანქოლიის ბუნების გაგებას. უნდა დავიწყოთ გაფრთხილებით, იმისათვის, რომ არ მოხდეს ჩვენი დასკვნების ღირებულების გადამეტებულად შეფასება.  მელანქოლია, რომლის დეფინიციაც მერყეობს აღწერით ფსიქიატრიაშიც კი, მრავალ კლინიკულ ფორმას იღებს, და ამ ფორმების დაჯგუფება ერთიანობაში დარწმუნებით ვერ ხერხდება;  ზოგიერთი ეს ფორმა მიგვითითებს სომატურ და არა ფსიქოგენურ ფაქტორებზე. ჩვენი მასალა, გარდა ისეთი შთაბეჭდილებებისა, რომლებიც თვალსაჩინოა ყველა დამკვირვებლისათვის, მხოლოდ მცირე რაოდენობის ქეისებს მოიცავს, რომელთა ფსიქოგენური ბუნება უდავოა. ამიტომაც ჩვენ პრეტენზია ვერ გვექნება დასკვნების ზოგად ვალიდურობაზე, თავადვე უნდა ავღნიშნოთ ის, რომ ჩვენს ხელთ არსებული კვლევების საშუალებებით, ვერ ვიპოვით ვერაფერ განსხვავებულს, მაგრამ მთელ რიგ დარღვევებს თუ ვერა, მათ მცირე ნაწილს მაინც აღმოვაჩენთ.

   მელანქოლიასა და გლოვას შორის კორელაცია გამართლებულია ამ ორი მდგომარეობის საერთო სურათით. ასევე გარემოს ზემოქმედების გამო, ორივეს გამომწვევი მიზეზები ერთია. გლოვა, Continue Reading

თარგმანები

ნენსი მაკუილიამსი: ფსიქოპატიური (ანტისოციალური) პიროვნება – ნაწილი III

წარმოგიდენთ ამერიკელი ფსიქოანალიტიკოსის, ფსიქოლოგის ნენსი მაკუილიამსის წიგნიდან “ფსიქოანალიტიკური დიაგნოზი” თავს “ფსიქოპატიური (ანტისოციალური) პიროვნების” თარგმანს. ეს არის თარგმანის მესამე ნაწილი, პირობითად თარგმანი დაყოფილია სამ ნაწილად. 

P.S. თარგმანს ამ შემთხვევაში არ აქვს პროფესიონალური ნაშრომის პრეტენზია, სავარაუდოდ მკითხველი და განსაკუთრებით თარგმანში გამოცდილი სპეციალისტი ამ კუთხით ბევრ შეცდომას ნაახვს ამ შემთხვევაში მთავარი აქცენტი გაკეთებულია რომ მკითხველისთვის გასაგები და მარტივად აღსაქმელი იყოს თარგმნილი ტექსტი.  

სოსო დოლიძის თარგმანი

ფსიქოპატიის დიაგნოზი

 

მიუხედავად იმის გათვალისწინებით, რომ ანტისოციალურ ხალხს ცუდი რეპუტაცია აქვთ, მრავალი ფსიქოპატი პაციენტის შესახებ მსმენია რომელთაც თერაპია დაეხმარათ. ზოგიერთი პაციენტი ძალიან დაზიანებულია, ან ცდილობს და მოტივირებულია თერაპევტს დაუმსხვრიოს ყოველგვარი მცდელობა რომ ის განკურნონ. მელოიმ (1988)  კარგად განასხვავა ერთმანეთისგან შემფასებლისა და თერაპევტის როლი. ამ განსხვავების საჭიროება არ დგას პიროვნების სხვა ტიპებთან მუშაობის დროს, რადგანაც მათი მიზანი ფსიქოპატისაგან განსხვავებით არ არის თერაპევტის „დამარცხება“ ფსიქოთერაპიის პროცესში.  მელოისეული ახსნა თერაპიული ნიჰილიზმისა(Lion, 1978) ემთხვევა ჩემს გამოცდილებას.

სტერეოტიპული თქმულებაა, თითქოს ყველა ფსიქოპატი პიროვნება ან ანტისოციალური პიროვნების მქონე დარღვევის ადამიანი, როგორც კლასი, არის განუკურნებელი.  ასეთი შეფასება იგნორირებას უკეთებს ინდივიდუალურ განსხვავებებსა და ამძაფრებს ფსიქოპათოლოგიის უიმედო ბუნების წარმოჩინებას. ამ რეაქციებს ვიღებ თითქმის ერთნაირად საჯარო მენტალური ჯანმრთელობის კლინიკოსებისგან, რომლებიც რეფერალის გზებით მკურნალობენ ადამიანებს პრობაციიდან, ციხიდან და სასამართლოდან; ვასკვნი, რომ მკურნალობის რეფერირების იძულებითი ფორმის გამო ფსიქოთერაპიული მიზანი ამ შემთხვევაში არის შეუძლებელი.

ასეთი რეაქციები ხშირად ინტერნალიზებული „ორალური ტრადიციების“ შედეგია, რომლებიც სატრენინგო ოთახებში გამოცდილი კლინიცისტები ასწავლიან ახალგაზრდა კოლეგებს. ეს დასკვნები უმეტესწილად არ ემსახურება, პირდაპირ, ინდივიდუალურ გამოცდილებას. ეს ,რაღაც გაგებით, არის მასის ატიტუდი სადაც მორალური შეფასებები ხელს უშლის პროფესიონალურ შეფასებას. ფსიქოპატის ბიჰევიორალური ფსიქოლოგია რომელიც არის სხვების დევალვაცია და დეჰუმანიზაცია, ხდება კლინიკოსის იდენტიფიკაცია იმასთან რასაც კლინიკოსი ფიქრობს თუ ფსიქოპატი რას განიცდის სხვების მიმართ (meloy 1988).

კარონმა და ვანდენბოსმა (1981) დააფიქსირეს მსგავსი კრიტიკული აზრი მსგავს და ემპირიულად დაუდასტურებელ რწმენაზე, რომ შიზოფრენიის განკურნება შეუძლებელია.

ამგვარი მიდგომა შესაძლებელია გამოწვეული იყოს იმ ფაქტით, რომ უმეტეს ტრენინგ პროგრამებში – ისეთებშიც კი რომლებიც თავიანთ სტუდენტებს აგზავნიან ინტერნებად და პრაქტიკოსებად ციხეებში, ახალგაზრდულ გამოსასწორებელ ცენტრებსა და ნარკოტიკისგან გამოსასწორებელ დაწესებულებებში, სადაც მრავლადაა ფსიქოპატიური სტრუქტურის მქონე პაციენტი, ან საერთოდ არ აქცევენ ყურადღებას ან ძალიან ზოგადად ისწავლება ის უნარები რომელიც პრაქტიკოსმა უნდა იცოდეს ამ ტიპის ადამიანებთან სამუშაოდ. როდესაც ახალი თერაპევტი წარუმატებლად გამოიყენებს იმ უნარებს, რომელიც სხვა პიროვნების ტიპის დარღვევის მქონე ადამიანთან მუშაობს, მათ შეიძლება პაციენტი დაადანაშაულონ ნაცვლად იმისა რომ მათ პროფესიულ ფორმაციაში შეიტანონ ეჭვი.

მკურნალობისადმი შესაძლებლობის შეფასება ამ ტექსტის მიზანი არ არის, თუმცა რეკომენდაციას ვუწევ კერნბერგის სტრუქტურული ინტერვიუს გამოყენებას იმის შესაფასებლად რამდენადაა საჭირო ფსიქოთერაპიის გამოყენება რომელიმე ფსიქოპატიური სტრუქტურის Continue Reading

.

ალენ ვანიე – შესავალი ფსიქოანალიზში

საიტზე რეგულარულად განთავსდება ის ქართული გამოცემები და თარგმანები რომელიც ეხება ფსიქოანალიტიკურ თეორიას და პრაქტიკას. ამჯერად გთავაზობთ ალენ ვანიეს წიგნს “შესავალი ფსიქოანალიზში” რომელიც თარგმნა გიგა მამინაშვილმა. გამომცემლობა “დიოგენე”.

წიგნი ფასდაკლებით იყიდება თბილისის წიგნის საერთაშორისო ფესტივალზე (რომელიც დღეს მთავრდება), ასევე შესაძლებელია მისი ყიდვა წიგნის მაღაზიებში

ქვემოთ მოცემულია წიგნის ანოტაცია:

ფსიქოანალიზის, როგორც ფილოსოფიის, მედიცინისა და რელიგიის გზაჯვარედინზე აღმოცენებული დისციპლინის, როლი XX საუკუნის აზროვნებისათვის განმსაზღვრელია.

ალენ ვანიეს წიგნი შესავალი ფსიქოანალიზში ამ დისციპლინის ფუნდამენტური კონცეპტებისა და ფსიქოანალიზის ისტორიის გარდამტეხი მომენტების ფრანგული ფსიქოანალიტიკური სკოლისათვის დამახასიათებელი თეორიული და კლინიკური სიზუსტით განხილვის ერთ-ერთი საუკეთესო და წარმატებული მცდელობაა.

წიგნი განკუთვნილია როგორც ფსიქოლოგების, ფსიქოანალიტიკოსებისა და მომიჯნავე პროფესიების წარმომადგენლებისთვის, ასევე მკითხველთა ფართო წრისთვის, რადგან კვლევის ფსიქოანალიტიკური მეთოდი და მისი კონცეპტუალური სისტემა არა მხოლოდ პიროვნების ფსიქიკური ცხოვრების, არამედ სოციალური, კულტურული და პოლიტიკური ფენომენების გაგების უმნიშვნელოვანეს ინსტრუმენტს წარმოადგენს.

.

ნენსი მაკუილიამსი: ფსიქოპატიური (ანტისოციალური) პიროვნება – ნაწილი II

წარმოგიდენთ ამერიკელი ფსიქოანალიტიკოსის, ფსიქოლოგის ნენსი მაკუილიამსის წიგნიდან “ფსიქოანალიტიკური დიაგნოზი” თავს “ფსიქოპატიური (ანტისოციალური) პიროვნების” თარგმანს. ეს არის თარგმანის მეორე ნაწილი, პირობითად თარგმანი დაყოფილია სამ ნაწილად. მესამე ნაწილიც მალევე განთავსდება ვებ გვერდზე. 

სოსო დოლიძის თარგმანი

რაც ადრეულმა მკვლევრებმა აღნიშნეს  გვიანდელი კვლევებით დადასტურდა (Robins, Tipp, &:. Przybeclc, 1991), რომ ფსიქოპატ ხალხი – რომლებმაც თავი დააღწია თვითგანადგურებასა და ციხეს- საშუალო ასაკში განიცდიან ეგრეთწოდებულ გადაღლას, ისინი ხშირ შემთხვევაში ხდებიან გასაოცრად თავაზიანი მოქალაქეები. შესაძლოა გახდნენ ფსიქოთერაპიისადმი მეტად რელევანტურები და მეტად მიიღონ მისგან სარგებელი, ვიდრე ახალგაზრდა ფსიქოპატებმა. ეს ცვლილება სავარაუდოდ გამოწვეულია ჰორმონალური ცვლილებებით, რომელიც ამცირებს მოქმედების შინაგან სწრაფვას, ასევე შეიძლება იყოს დაკავშირებული ფიზიკური ძალის დაკარგვასთან რომელიც საშუალო ასაკისთვისაა დამახასიათებელი.  იქამდე სანამ ყოვლისმომცველი დაცვითი მექანიზმები არ აწყდებიან სერიოზულ წინააღმდეგობას, ადამიანის მოტივაცია, განავითაროს უფრო ჩამოყალიბებული ადაპტაციური მექნიზმები, არის მინიმალური. ყველანაირი პერსონოლოგიური ხასიათის გვიანდელ მოზარდებს და ადრეულ ახალგაზრდებს, განსაკუთრებით ჯანმრთელი ფსიქოპათოლოგიის მამაკაცებს, როგორც წესი აქვთ ყოვლისმომცველი ყოვლისშემძლეობის მომცველი გრძნობები: სიკვდილი შორსაა და მოზარდობის პრეროგატივები ბოლომდე მათ ხელთაა. ინფანტილური გრანდიოზულობის შეგრძნება კვლავ იღვიძებს. (ეჭვი მაქვს, ის ფაქტი რომ ფსიქოპატია მამაკაცებში უფრო მეტია ვიდრე ქალებში შეიძლება აიხსნას იმ აქტით, რომ ქალები რეალობაში ლიმიტებს უფრო ადრეული ასაკიდან აწყდებიან: ჩვენ ფიზიკურად ნაკლებად ძლიერები ვართ; გვიწევს მენსტრუაციასთან და დაფეხმძიმების საფრთხესთან ერთად ცხოვრება, დიდი რისკის ქვეშ ვართ გაუპატიურებისა და ფიზიკური ძალადობის). მაგრამ რეალობა ადრე თუ გვიან ამას უპირისპირდება, შუა ასაკში სიკვდილი უკვე ისეთივე აბსტრაქტული ცნება აღარაა, ფიზიკური სიძლიერეც იკლებს, რეაქციის დრო მცირდება, ჯანმრთელობაც აღარაა ისეთი კარგი და იწყება რთული ცხოვრების გრძელვადიანი ეპიზოდი. ამ ფაქტებს შესაძლოა ქონდეს პიროვნებაზე შემცვლელი ეფექტი, პერსონა უფრო ინტერესდება ნაკლებად ყოვლისმომცველი ადაპტური პროცესებით.

იმის გამო, რომ ფსიქოპატ ხალხს აქვს სირთულე ემოციების ვერბალურად გამოხატვის  (განსხვავებით მანიპულაციისგან), ერთადერთი გზა, რომ სხვებს აგრძნობინონ თუ ისინი რას განიცდიან არის რომ სხვა ადამიანს პირადად განაცდევინოს თავისი მდგომარეობა. დისოციაციური დაცვის მექანიზმები ფსიქოპათ ხალხში ხშირად აღუნიშნავთ, თუმცა რთულია მათი აღწერა სპეციფიკური მაგალითების მოყვანის გზით. დისოციაციური ფენომენი შეიძლება იყოს გამოხატული დაწყებული რომელიმე ადამიანის როლის ტრივიალური მინიმიზაციიდან დამთავრებული ძალადობრივი დანაშაულის ტოტალური ამნეზიით. პერსონალური პასუხისმგებლობის თავიდან აცილება, რომელსაც შეიძლება ქონდეს დისოციაციური ხარისხი, ფსიქოპატი ხალხის კრიტიკული დიაგნოსტიკური კრიტერიუმია. მოძალადე, რომელიც ხსნის, რომ მას და მის შეყვარებულს ქონდა ძალიან უმნიშვნელო კამათი, და „ის ხვდება რომ კარგავს თავის ხასიათის თვისებას“ ან ამბობს, რომ „ცუდი განსასჯელი გამოიტანა ამ კონკრეტულ მაგალითში“ აკეთებს მინიმიზაციას.  ინტერვიუერმა შემდეგ საკითხზე უნდა გაამახვილოს ყურადღება: „ზუსტად რა გააკეთე იმ დროს როდესაც დაკარგე კონტროლი თავზე?“, „რა გააკეთე იმ დროს როდესაც Continue Reading

თარგმანები

ნენსი მაკუილიამსი: ფსიქოპატიური (ანტისოციალური) პიროვნება – ნაწილი I

წარმოგიდენთ ამერიკელი ფსიქოანალიტიკოსის, ფსიქოლოგის ნენსი მაკუილიამსის წიგნიდან “ფსიქოანალიტიკური დიაგნოზი” თავს “ფსიქოპატიური (ანტისოციალური) პიროვნების” თარგმანს. ეს არის თარგმანის პირველი ნაწილი, პირობითად თარგმანი დაყოფილია სამ ნაწილად. დანარჩენი ორი ნაწილიც მალევე განთავსდება ვებ გვერდზე. 

სოსო დოლიძის თარგმანი

ვსაუბრობ მენტალური ჯანმრთელობის პრაქტიკაში ყველაზე არაპოპულარული პაციენტებზე. ადამიანები, რომლებიც არსებითად ფსიქოპათები. არიან  აქ გამოვიყენებ მელოის (1988) ტერმინს მის ძველ ფორმას. ტერმინი „ანტისოციალური“ არის ის რაც ჩანს გარედან, რაც გარედანაა თვალსაჩინო ფსიქოლოგიის სოციალური შედეგების გათვალისწინებით, ჩემი მიზანი კი აქ არის პიროვნების სუბიექტური გამოცდილების და ფსიქოპატი ხალხის შიდა დინამიკა გამოკვლევა.

კვლევამ დაადასტურა კერნბერგის (1984) კონცეპტი რომელიც ხაზს უსვამს დიაპაზონს ნარცისულ კონდიციას (სელფის აშლილობა) და ექსტრემალურ ფსიქოპათიას შორის. (გაკანო, მელოი, ბერგი, 1992). რობერტ ჰარი (ჰარი და სხვები, 1990) განასხვავებს ნამდვილ ფსიქოპატებს ანტისოციალური ტენდენციების მქონე პიროვნებისაგან, იყენებს რა ტერმინს „ფსიქოპატი“. აქ თავისუფლად გამოვიყენებ ტერმინს „ფსიქოპატიურს“ რომელიც  „ანტისოციალურის“ ექვივალენტია, ხოლო ტერმინ „ფსიქოპათიას“ მთელი ანტისოციალური სპექტრის აღსაწერად. ჩემი 1994 წლის პრაქტიკისგან განსხავებით   ტერმინს „ფსიქოპატი“ გამოვიყენებ მხოლოდ ექსტრემალური პათოლოგიის ტერმინის აღსაწერად და თავს ავარიდებ ტერმინ „სოციოპატის“ გამოყენებას.

მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს ძალიან ბევრი მტკიცებულება, რომ ექსტრემალური ფსიქოპათები არ ექვემდებარებიან მკურნალობას (სტოუნი, 2000), მრავალ ანტისოციალური ტენდენციების მქონე პიროვნებაზე თერაპიული გავლენის მოხდენა შესაძლებელია. ანტისოციალური სპექტრის დიაპაზონი ძალიან დიდია, დაწყებული ადამიანებით, რომელთა პერსონალიები ანტისოციალურ კონტინიუმზე გადახრილია ექსტრემალური ფსიქოპატიისკენ, დეზორგანიზებული, სადისტური და იმპულსური ხალხით ისეთები როგორებიც არიან რიჩარდ ჩეისი (Biondi & Hecox, 1992; Ressler & Schactman, 1992) რომელიც შემთხვევითი შერჩევით კლავდა ადამიანებს და მათ სისხლს სვამდა (იმის ილუზიით, რომ მისი სისხლი მოწამლული იყო და მას ეს სჭირდებოდა გადასარჩენად) დამთავრებული მოწესრიგებული პერსონაჟებით როგორებიც ყავს აღწერილი ბრაბიაკს და ჰარს (2007) თავის ნაშრომში ამერიკელი კორპორატიული ფსიქოპათების შესახებ „გველები ლუქსში“. ფსიქოპატიური კონტინიუმი ძირითადად არის მოსაზღვრე და ფსიქოპათიურ მიმართულებაში, რადგანაც კონცეპტუალურად დიაგნოზი ძირითადად ხაზს უსვამს ადამიანთა მიჯაჭვულობის ძირითად დარღვევებს და ეყრდნობა ძალიან პრიმიტიულ დაცვის მექანიზმებს.

ბურსტეინთან (1973a) ერთად მე დავამტკიცებდი, რომ არსებობს წარმატებული ხალხი რომელთა ხასიათი უფრო მეტად ფსიქოპატიურ სტრუქტურაში ჯდება ვიდრე სხვა პიროვნული ნიშნებში და რომლებიც სამართლიანადაა შეფასებული მაღალი დონის ანტისოციალურ პიროვნებებად. ასეთ ადამიანებს აქვს საკმარისი იდენტობის ინტეგრაცია, რეალობის აღქმის უნარი და იყენებენ უფრო მაღალი დონის დაცვის მექანიზმებს. ამ თვისებების გამო მათ ვერ მივაკუთვნებთ მოსაზღვრე ან ფსიქოტურ სპექტრს,  მათი ფიქრის და ქმედების ძირითადი გზები არის ანტისოციალური. ზოგიერთ ძალიან წარმატებულ თავდაპირველი,  ძირითადი ხედვა ფსიქოპატიური აქვს. ისეთ უნარების ქონა როგორებიცაა ეგოს სიძლიერე, სხვების დაუნდობელ განურჩევლობა და ა. შ. ხშირ შემთხვევაში არის პროფესიულ კიბეზე მაღალი საფეხურის მიღწევის საფუძველი. ეს ადამიანები ხშირად უფრო წარმატებულნი არიან მათზე ვისაც აქვთ ლოიალურობის გრძნობა, გააზრების და  თანაგანცდის უნარი.

1939 წელს ჰედერსონმა განასხვავა „პასიური-პარაზიტული“ ფსიქოპათები აგრესიული ფსიქოპატებისგან.  ეს კატეგორია კარგად ჯდება პონზის სქემაში, ამ ადამიანებს ყავთ თბილი ოჯახი და კარგი მეგობრული ურთიერთობები (მინიმუმ მანამ, სანამ გამოაშკარავდება თავისი თაღლითური ბუნება). როგორც საზოგადოება, ჩანს რომ ჩვენში უფრო მისაღებია ფსიქოპათიის ეს უფრო დახვეწილი ვერსია, თუმცა ამ დახვეწილ ვერსიაშიც სხვების მიმართ მომხმარებლური დამოკიდებულება იგივეა რაც აგრესიულ ფსიქოპატებში. ბურსტეინის (1973a) კრიტერიუმი ფსიქოპათიის დიაგნოზის დასმისას ხაზს უსვამს ადამიანის სურვილს ცნობიერად მოახდინოს სხვების მანიპულაცია მეტი სარგებლის მისაღებად. ამ გზით თუ ვიხელმძღვანელებთ ფსიქოპატიური პიროვნების დიაგნოზს არანაირი კავშირი არ აქვს აშკარა კრიმინალთან და იმ ყველაფერთან რაც შიდა მოტივაციას უკავშირდება.

დრაივი, აფექტი და ტემპერამენტი ფსიქოპატთან

ფაქტი, რომ ბავშვები დაბადებიდანვე განსხვავდებიან ტემპერამენტით (რომელიც ყველა მშობელმა იცის, ვისაც ორზე მეტი ბავშვი ყოლია) ახლა უკვე მეცნიერულად დადასტურდა (Kagan, 1994; Thomas1 Chcss, & Birch, 1968). მახასიათებელები, რომელთა დემონსტრაციასაც ახდენს ბავშვი და დაკავშირებულია თანდაყოლილ ცვალებადობასთან შემდეგ სფეროებში: აქტივობის ხარისხი, აგრესიულობა, რეაქციულობა, კონსოლიდაცია და სხვა მსგავსი ფაქტორები შესაძლოა იყოს პიროვნებაში ფსიქოპათიის მიმართულების განმსაზღვრელი. ადრეული კვლევები რომელიც ჩატარებულია ტყუპებსა და ნაშვილებ ბავშვებზე (le.g., Vandenberg, Singer, & Pauls, 1986) ადასტურებს, რომ ადამიანები, რომლებიც მოგვიანებით გახდნენ ანტისოციალური ქცევის მატარებლები სავარაუდოდ აქვთ უფრო მეტი კონსტიტუციურად მატარებელი აგრესია ვიდრე სხვებს. ამ წიგნის პირველი ვერსიის გამოქვეყნების წლებში იყო თავის ტვინის კვლევებში ნამდვილი აფეთქება, რომლებიც აჩვენებდა რომ ჩვენი რწმენა იმის შესახებ თუ რა არის დასწავლილი და რა თანდაყოლილი გულუბრყვილოდ გამოიყურება. გენეტიკური ფაქტორები შესაძლოა შეიცვალოს ადრეული გამოცდილებით, გენი შესაძლოა იყოს აქტივირებული და გათიშული, ტვინის ქიმიური ნაწილები იცვლებიან გამოცდილების წყალობით და ეს ყველაფერი ინტერაქციაშია ერთმანეთთან. კარგად ჩატარებულ გრძელვადიან კვლევაში კასპმა და მისმა კოლეგებმა (2002) აღმოაჩინეს, რომ ადამიანები, რომელთა გენიც არღვევს ნორეპიფერინსა და სხვა ნეიროტრანსმიტერებს (მონოამინის ოქსიდაზა ა [MAOA] ვარიაცია რომელსაც შეიძლება ქონდეს მუდმივი ეფექტი X ქრომოსომაზე)   არიან მეტად მოწყვლადნი განავითარონ ანტისოციალური პატერნები. (see Fonagy, 2003; Niehoff, 2003).

ადრეულ მიტოვებას, ძალადობას და ცუდი მოვლას შეუძლია მოახდინოს გავლენა ტვინის ორბიტოფრონტალურ ქერქზე, რომელიც ტვინის მორალურ ცენტრადაა მიჩნეული (Damasio, 1994; Martens, 2002; Yu, 2006). ამგვარად ბიოლოგიურ სუბსტრატი მაღალი დონის აფექტურ და ძლიერ აგრესიასთან ანტისოციალურ ადამიანებში, სავარაუდოდ პირდაპირ არ არის დაკავშირებულ მათ გენეტიკურ მემკვიდრეობასთან, მაგრამ საკმაოდ დიდი გავლენა აქვს გამოცდილებასა და გენის ინტერაქციასთან ერთად. ანტისოციალურ პიროვნებებს აქვთ დაბალი სეროტონინის დონე, (Coccaro, 19%), დიაგნოზ დასმულ ფსიქოპათებს აქვთ ავტონომიური ნერვული სისტემის შესამჩნევად დაბალი რეაქცია (lntraror et al., 1997; Lykken, 1995). ეს ფაქტი სავარაუდოდ ხსნის მათ სენსაციების მაძიებლის თვისებას და „გამოცდილებით სწავლის შეუძლებლობას“ (Cleck.lcy, 1941, p. 368).

ლუთმა, უილიამსონმა, ალპერტმა, პუჟემ და ჰარიმ (1998) აღმოაჩინეს, რომ ფსიქოპათებს ტვინის სქემაში აქვთ ანომალია რომელიც უკავშირდება ლინგვისტურ და აფექტურ პროცესებს, ისინი ასკვნიან, რომ მაღალი  ფსიქოპატებს არ უსწავლიათ გრძნობები რაციონალური გზებით, ისე როგორც უმეტესი ჩვენთაგანი სწავლობს. მართლაც, ისინი იძენენ ემოციური საუბრის უნარს, როგორც „მეორე ენას“ რომ მოახდინონ სხვა ადამიანებს მანიპულირება, ნაცვლად იმისა რომ გამოხატონ თავიანთი შინაგანი მდგომარეობა. ფსიქოპათებს აქვთ დაბალი დონის აფექტის რეგულაცია და საშუალო დონეზე მაღალი ბარიერი სასიამოვნო აღგზნებისთვის (Kernberg, 2005). მაშინ როდესაც Continue Reading

.

ლუსიან ფროიდის ნახატები

[spacer height=”20px”]

წარმოგიდნენთ  ექსპრესიონიზმის, ნეო ექსპრესიონიზმის და რეალიზმის სკოლის ცნობილი წარმომადგენლის ლუსიან ფროიდის ( 1922 – 2011) რამდენიმე ნახატს.

ლუსიან ფროიდი ზიგმუნდ ფროიდის შვილიშვილი გახლდათ.

 

 

 

 

 

 

გოგონა თეთრი ძაღლით (1950-51)

 

 

 

ჰოტელის საძინებელი (1954)

Continue Reading