თარგმანები

სლავოი ჟიჟეკი – რა არის ნამდვილი ათეიზმი?

 

               Photograph: Antonio Olmos for the Observer

წყარო: http://myheartwillgoonandsoonandsoon.blogspot.com/

„ვიღაცამ ჰერ კონერს კითხა არსებობს თუ არა ღმერთი. ჰერ კონერმა უთხრა: მე გირჩევ  იფიქრო იმაზე ამ კითხვის პასუხის შედეგად შენი ქცევა როგორ შეიცვლებოდა. თუ ის არ შეიცვლებოდა, მაშინ ჩვენ შეგვიძლია კითხვას თავი დავანებოთ. თუ შეიცვლებოდა, მე შენ შემიძლია დაგეხმარო მინიმუმ იმაში რომ გითხრა: შენ ეს უკვე გადაწყვიტე: შენ ღმერთი გჭირდება. „ (ბრეხტი).

ბრეხტი აქ მართალია, ჩვენ არასოდეს ვართ პოზიციაში, რომ ავირჩიოთ ათეიზმი ან თეიზმი, არჩევანი, როგორც ასეთი, რწმენის სფეროში არსებობს. „ათეიზმი“ (იმ გაგებით, რომ ირწმუნო ღმერთის არ არსებობა) ძალიან უმწეო პოზიციაა, ეს არის იმ ადამიანის პათეტიკური პოზიცია, რომელიც ღმერთს ეძებს და ვერ პოულობს (ან ადამიანის, რომელიც „ამბოხებულია ღმერთის წინააღმდეგაა“). ნამდვილი ათეისტი არ ირჩევს ათეიზმს: მისთვის კითხვა თავისთავად  ირელევანტურია – ეს არის ჭეშმარიტი ათეისტური „სუბიექტის“ პოზიცია.

თარგმანები

საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის ისტორია

წარმოგიდგენთ საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის ისტორიას, რომელიც განთავსებულია ამავე ასოციაციის ოფიციალურ ვებგვერდზე.  სტატიაში საინტერესოდაა აღწერილი აოსციაციის დაარსება, მისი განვითარება 1910 წლიდან 2010 წლამდე, როდესაც ასოციაციას ასი წელი შეუსრულდა.

სოსო დოლიძის თარგმანი
source: http://www.ipa.world

 

ფროიდმა დიდი ნოსტალგიით არაერთხელ აღნიშნა, რომ მან ფსიქოანალიზი ათ წლიან „ბრწყინვალე იზოლაციაში“ ყოფნის დროს განავითარა. ეჭვგარეშეა რომ, ეს პერიოდი მისი და ბროიერის ურთიერთობის დასრულების შემდეგ, 1894 წლიდან დაიწყო.  ის თავის სამუშაოსთან მარტო დარჩა,  კოლეგის გარეშე, ვისთანაც შეძლებდა აზრების გაზიარებას. თუმცა მას შემდეგ რაც ფროიდისა და ფლისის წერილები გამოქვეყნდა, ჩვენ ვიცით რომ მათ ქონდათ აქტიური კორესპონდენცია. უფრო მეტიც, ჩვენ ვიცით რომ ზოგიერთი მისი კონცეპტი  ფლისის თეორიებს ეყრდნობოდა. ისინი მრავალჯერ შეხვდნენ ერთმანეთს, ფროიდი ამ შეხვედრებს ხუმრობით „კონგრესს“ ეძახდა. ამ თვალსაზრისით ფროიდი თავის სამუშაოსთან ბოლომდე იზოლირებული არ ყოფილა, თუმცა ისიც ცნობილია რომ მას ვენაში თანამოაზრეები არ ყავდა, ფლისი კი ბერლინელი გახლდათ.

1902 წელს, სავარაუდოდ შკეტელის ინიციატივით, რომელიც ფროიდის პაციენტი გახლდათ, ფროიდმა მასთან ოთხი კაცი დაპატიჟა  (შკეტელი, ადლერი, კაჰანი და რაიტლერი) რათა განეხილათ ფროიდის შრომები. მათ დააარსეს, როგორც თვითონ უწოდებდნენ, ოთხშაბათის ფსიქოლოგიური საზოგადოება, სადაც ყოველ ოთხშაბათს ხვდებოდნენ ერთმანეთს. 1908 წლისთვის საზოგადოებაში უკვე 14 ადამიანი იყო გაწევრიანებული, მას სახელიც შეეცვალა და ვენის ფსიქოანალიტიკური საზოგადოება დაერქვა. ამ წელს შეუერთდა საზოგადოებას ფერენცი. წევრების გარდა საზოგადოებას ყავდა სტუმრების სტატუსის მქონე ადამიანები, რომლებიც მოგვიანებით ფსიქოანალიზის მნიშვნელოვანი ფიგურები გახდნენ. ესენი იყვნენ ეიტინგონი, იუნგი, აბრაჰამი და ჯონსი. თითოეული მათგანმა მოგვიანებით საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური საზოგადოების პრეზიდენტის პოსტი დაიკავა.

1907 წელს ჯონსი ციურიხში იუნგს ეწვია. მიუხედავად ამისა ის იცნობდა ფროიდის ნაწერებს და 1906 წლიდან ლონდონში იყენებდა თავის პაციენტებთან ფსიქოანალიტიკურ ტექნიკას ჯონსს მანამდე ფროიდი არასოდეს ენახა,. ჯონსი იყო, ვინც იუნგს შესთავაზა საერთაშორისო შეხვედრის მოწყობა სადაც სხვადასხვა ქვეყნებიდან ერთმანეთს შეხვდებოდნენ კოლეგები და განიხილავდნენ ფსიქოანალიზში საერთო ინტერესებს. ამ თვალსაზრისით, ჯონსი შეიძლება ჩაითვალოს იმ იდეის ავტორად, რომელსაც მოგვიანებით საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაცია ეწოდა. ფროიდმა იდეა მოიწონა და პირველი შეხვედრისთვის აირჩია ქალაქი ზალცბურგი. ჯონსს უნდოდა რომ შეხვედრას „საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური კონგრესი“ დარქმეოდა, თუმცა იუნგის გადაწყვეტილებით მას „ფროიდიანული ფსიქოლოგიის პირველი კონგრესი“ ეწოდა. მიუხედავად იმისა რომ  საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაცია ჯერ დაარსებული არ იყო, ეს ძალიან არაფორმალური შეხვედრა დღესდრეისობით აღიარებულია როგორც პირველი ფსიქოანალიტიკური კონგრესი,.

ამ შეხვედრაზე, 1908 წლის 27 აპრილს, განიხილეს საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის დაარსების იდეა. გარდა ამისა,  შეხვედრის მთავარი ღირსშესანიშნაობა  ფროიდის მიერ მისი შემთხვევის, თაგვი კაცის [rat man] განხილვა გახლდათ. მან ისეთი ინტერესი გამოიწვია რომ ფროიდი მას ოთხ საათზე მეტ ხანს განიხილავდა. შემდეგი კონგრესი ნიურბერგში შედგა 1910 წლის მარტის თვეში. ამ კონგრესზე დაფუძნა საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაცია. მიუხედავად იმისა რომ ფროიდს ფერენცი ამ შეხვედრამდე მხოლოდ ერთხელ ყავდა ნანახი,  მათი ახლო ურთიერთობა თავიდანვე განვითარდა. ზალცბურგის შეხვედრის შემდეგ ფროიდმა უთხრა ფერენცის რომ  შეთავაზება გაეკეთებინა ანალიტიკოსებისთვის რომელიც მათ დაახლოებას შეუწყობდა ხელს.  ფერენცმა ეს ნიურბერგშივე გააკეთა. ფერენცის აზრით იუნგი უნდა ყოფილიყო საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის პირველი პრეზიდენტი ხოლო ასოციაციის ოფიციალური ცენტრი კი ციურიხში უნდა განთავსებულიყო.  ფროიდი გასაგები მიზეზთა გამო ორივე მოსაზრებას ეთანხმებოდა. პირველ რიგში ის იუნგზე ძალიან მაღალი წარმოდგენისა გახლდათ. უკვე დაახლოებით ერთი წელი იყო რაც ის იუნგს მის სულიერ მემკვიდრედ მიიჩნევდა, ფიქრობდა, რომ ფსიქოანალიზი საუკეთესო ხელში იქნებოდა იუნგის თაოსნობით. ფროიდს ასევე მტკიცედ სწამდა რომ ფსიქოანალიზი ვენის საჯარო მმართველებთან აღარ უნდა ყოფილიყო იდენტიფიცირებული, ასევე სურდა, რომ ფსიქოანალიზი არ ყოფილიყო აღქმული როგორც განსაკუთრებულად ებრაული მოძღვრება. ამგვარად იუნგი, რომელიც შვეიცარიელი არაებრაელი გახლდათ, იდეალურად ერგებოდა ლიდერის როლს. ის საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის პირველ პრეზიდენტად აირჩიეს, ასევე ცენტრალურ ოფისად ციურიხი განისაზღვრა, როგორც პრეზიდენტის საცხოვრებელი ადგილი.

შემდეგი რამდენიმე წლის განმავლობაში ასოციაციის საქმეებს მენეჯმენტს იუნგი უწევდა, მის მდივან რიკლინთან ერთად. 1911 წელს ივნისში ადლერმა და მისმა რამდენიმე თანამოაზრემ დატოვა ვენის საზოგადოება. მან თავისი ორგანიზაცია შექმნა რომელსაც ინდივიდუალური ფსიქოლოგია უწოდა. ამან უბიძგა შეკეტელს რომ გაზეთ  the Zentralblatt ის მართვის სურვილი გამოეთქვა, რამაც ფროიდის უკმაყოფილება გამოიწვია. 1912 წელის ოქტომბერში შკეტელმაც დატოვა ვენის საზოგადოება.

მესამე კონგრესი 1911 წლის სექტემბერს ვაიმარში ჩატარდა. ცნობილია რომ ამ დროისთვის საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკურ ასოციაციას 106 წევრი ყავდა. კონგრესმა მიიღო ორივე ახლადდაარსებული ამერიკული საზოგადოებები  – ნიუ იორკის და ამერიკის ფსიქოანალიტიკური ასოციაციები. Zentralblatt საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის მთავარი ჟურნალი გახდა, თუმცა მისი ადგილი მალევე დაიკავა Internationale Zeitschrift für Psychoanalyse მა რომელიც 1913 წელს დაარსა ფროიდმა ფერენცის, ჯონსის და რანკის ედიტორობით. ეს ჟურნალი პუბლიკაციებს 1941 წლამდე გამოსცემდა. გარდა ამისა 1912 წლიდან გამოიცემოდა ჟურნალი „იმაგო“, რომელიც  გამოყენებით ფსიქოანალიზზე სპეციალიზირდებოდა. ვაიმარში იუნგი ისევ აირჩიეს პრეზიდენტად, იქვე დაანონსდა რომ შემდეგი კონგრესი 1913 წელს  მინხენში ჩატარდებოდა.

ამ პერიოდში ფროიდისა და იუნგის ურთიერთობა მკვეთრად გაუარსედა. ეს გამოწვეული იყო როგორც სამეცნიერო ისე, პერსონალური განსხვავებებით. 1913 წლის დასაწყისში ორმხრივი შეთანხმების საფუძველზე მათი ურთიერთობა შეწყდა. მიუხედავად ამისა იუნგი  კვლავ აგრძელებდა ასოციაციის პრეზიდენტობას,  მან უხელმძღვანელა 1913 წლის ასოციაციის კონგრესს. უთანხმოება კი უფრო და უფრო იზრდებოდა.კონგრესზე აბრაჰამის შეთავაზებით, ვინც არ ეთანხმებოდა იუნგის გაპრეზიდენტებას, შეეძლოთ ხმის მიცემისგან თავი შეეკავებინათ. 52 ადამიანიდან 22 მა თავი შეიკავა ხმის მიცემისაგან. მიუხედავად მისი გაპრეზიდენტებისა,  იუნგი ხვდებოდა რომ ასოციაციაში მისი პოზიცია არ იყო მყარი.  1914 წლის აპრილში ის გადადგა პრეზიდენტობიდან. ციურიხის საზოგადოება კი საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკურ ასოციაციას ივლისში გამოეყო. ამგვარად გაწყდა ბოლო კავშირი იუნგსა და ფსიქოანალიზს შორის.

ფროიდის შეთავაზებით აბრაჰამი უნდა ყოფილიყო ასოციაციის დროებით პრეზიდენტი 1914 წლის სექტემბერში დაგეგმილ მომდევნო კონგრესამდე, მაგრამ აგვისტოში მომხდარმა ომმა ყველაფერი შეცვალა  და 1918 წლის ბუდაპეშტის კონგრესამდე არ შემდგარა შეხვედრა. კონგრესზე დამსწრეთა უდიდესი უმრავლესობა იყო ავსტრიიდან და უნგრეთიდან, მხოლოდ სამი კაცი იყო გერმანიიდან, ორი ჰოლანდიიდან და ერთიც პოლონეთიდან, ამგვარად ამ შეხვედრას საერთაშორისო რთულად თუ ეწოდებოდა. ფერენცი აირჩიეს პრეზიდენტად, მაგრამ უნგრეთისა და ავსტრიის ქაოტური ურთერითობების ფონზე ფერენცი მიხვდა, რომ ვერ შეძლებდა მისი მოვალეობების შესრულებას და ჯონსს სთხოვა დროებით ეხელმძღვანელა ასოციაციისთვის, რომელიც დათანხმდა წინადადებას.

პირველმა მსოფლიო ომმა გამოიწვია საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის აქტივობების დროებით შეჩერება. ასოციაციის მიზანი სხვადასხვა ქვეყნებში ფსიქოანალიტიკოსთა დაახლოება, დაკავშირება იყო. საერთაშორისო კონგრესებზე წახალისებული იყო მეცნიერული აზრთა გაცვლა. პუბლიკაციების გამოცემა და სამეცნიერო ჟურნალების შექმნა. საბოლოოდ ასოციაციის ფარგლებში შეიქმნა ორი ჟურნალი:  „იმაგო“ და „საერთაშორისო ცაიტშრიფტი“.

1912 წელს, როდესაც ადლერი და შკეტელი სხვა ბანაკში გადავიდნენ და იუნგსაც ეტყობოდა რომ იგივე გზას ადგა, ჯონსმა საიდუმლო კომიტეტის შეხვედრას გაუკეთა ორგანიზება, რომელსაც ესწრებიდა მხოლოდ ფროიდის და ძირითადი ფსიქოანალიტიკური კონცეპტების ერთგული ხალხი. მასში ჯონსის მეთაურობით შედიოდნენ ფერენცი, რანკი, საჩსი და აბრაჰამი. ჯონსის ინიციატივით 1919 წელს კომიტეტს ეიტინონი დაემატა. კომიტეტის თითოეული წევრი შეთანხმდა რომ არ განდგომოდნენ საჯაროდ რომელიმე ფსიქოანალიტიკურ თეორიას სანამ მას კომიტეტის შიგნით ერთმანეთში არ განიხილავდნენ. ამგვარად ეს უნდა ყოფილიყო გარანტირებული უსაფრთხოება ფაქტორი ნიურბერგის კონგრესზე. კომიტეტის წევრები იყვნენ მხოლოდ „ძველი მცველები“. ის მიზნად ისახავდა ასოციაციის რეალურ მართვას კომიტეტის მიერ და არა ფორმალური პრეზიდენტის მიერ. 1912 წლიდან კომიტეტის საქმიანობა პირველ რიგში იუნგს ეხებოდა, რომლის მიერ ასოციაციის დატოვებაც უკვე მოსალოდნელი იყო. ამ დროს უკვე დიდი უთანხმოება არსებობდა საიდუმლო კომიტეტსა და საერთაშორის ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის ლიდერშიპს შორის, რომელსაც ჯერ კიდევ იუნგი მეთაურობდა. ჯონსის თქმით კომიტეტი ბრწყინვალედ ფუნქციონირებდა ათი წლის განმავლობაში. მიუხედავად იმისა, რომ საიდუმლო კომიტეტის საქმიანობამ ჩაუყარა საფუძველი ასოციაციაში ერთიანობის ტრადიციას, ასევე სავარაუდოა რომ მან ჩამოაყალიბა ოლიგარქიული (ან მერიტოკრეტიული?) მმართველობა თავად საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკურ საზოგადოებაში.

1918 წლიდან ოტო რანკსა და კომიტეტის სხვა წევრებს შორის სერიოზულად დაიძაბა ურთიერთობა. მან კომიტეტი დატოვა და 1925 წელს მისი ადგილი ანა ფროიდმა დაიკავა.

1927 წელს კომიტეტმა საბოლოოდ შეწყვიტა ფუნქციონირება.

ომის შემდეგ, 1920 წელს, კონგრესი ჰაგში ჩატარდა, ის ბუდაპეშტის 1918 წლის კონგრესისგან განსხვავებით უფრო ინტერნაციონალური გახლდათ. მან კიდევ ერთხელ გააერთიანა ომის შედეგად გაყოფილი კოლეგები რომელშიც 62 მა წევრმა მიიღო მონაწილეობა. ბრიტანეთისა და შვეიცარიის საზოგადოებები ფორმალურად იქნა აღიარებული ხოლო ჯონსი ასოციაციის პრეზიდენტად აირჩიეს.

ფროიდმა 1919 წლის იანვარში ფსიქოანალიტიკური გამომცემლობის დამოუკიდებლობის მიზნით დააფუძნა დამოუკიდებელი გამომცემლობა The Internationaler Psychoanalytischer Verlag. ვინმა ბუდაპეშტიდან დიდი თანხა დაპირდა ფორიდს გამომცემლობის განსავითარებლად,  სამწუხაროდ ის 1920 წელს გარდაიცვალა, რის შედეგადაც გადაულახავი ბარიერების შედეგად ფულის ჩარიცხვა ვერ მოხერხდა. რანკი ძალიან ბევრს მუშაობდა Verlag ისთვის, ასევე ჯონსიც ბევრს შრომობდა რომ ინგლისში გამოეცა პუბლიკაციები. ჯონსმა 1920 წელს დააარსა „საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ჟურნალი“, იმავე წელს გამოვიდა მისი პირველი გამოცემა.

1922 წელს ბერლინში მეშვიდე კონგრესი ჩატარდა, სადაც შეთანხმდნენ რომ კონგრესს ყოველ ორ წელიწადში ერთხელ ჩაატარებდნენ. ჯონსი მეორედ აირჩიეს პრეზიდენტად, მდივანი კი აბრაჰამი გახდა. ეს იყო პირველი პრეცენდენტი როდესაც მდივანი და პრეზიდენტი არ მიეკუთვნებოდნენ ერთსა და იმავე ფსიქოანალიტიკურ საზოგადოებას.

შემდეგი კონგრესი 1924 წელს ზალცბურგში ჩატარდა. იმ დროისთვის საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკურ ასოციაციას 263 წევრი ყავდა, მაშინ როდესაც ასოციაციის პირველი კონგრესის დროს წევრთა რაოდენობას 22 ადამიანი შეადგენდა. შემდეგი კონგრესი რომელსაც უკვე აბრაჰამი უძღვებოდა ბად ჰომბურგში, განსაკუთრებული მნიშვნელოვნების მატარებელი გახლდათ,. ეს იყო მოსამზადებელი კონფერენცია რათა შექმნილიყო საერთაშორისო სატრენინგო ორგანიზაცია ანალიტიკოსთა მომზადების საერთო სტანდარტის მისაღებად.  კონგრესზე მოწვეულები იყვნენ საზოგადოებების დელეგატები. კონფერენციას ფერენცი უძღვებოდა. ეიტიგნონმა მნიშვნელოვანი პრინციპები წარადგინა. ტრენინგი უნდა ყოფილიყო არა ინდივიდთა კერძო ინიციატივა, არამედ ამის სანაცვლოდ სხვადასხვა ქვეყნებს უნდა შეექმნათ ტრენინგის ინსტიტუტები და დაეწესებინათ რეგულაციები. ეს ინსტიტუტები კი საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის მართველობის ქვეშ უნდა გაერთიანებულიყო. ტრენინგი უნდა ყოფილიყო „ინსტრუქციული ანალიზის“ შემცველი, ასევე სუპერვიზიის ქვეშ ანალიზანტ ანალიტიკოსს პაციენტები უნდა მიეღო. ნებისმიერ ადამიანს, ვისაც  ფსიქოანალიტიკური პრაქტიკა სურდა, აუცილებლად უნდა გაევლო ეს ტრენინგი რათა  საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის წევრი გამხდარიყო. კონფერენციაზე შეთანხმდნენ, რომ საზოგადოების ერთ ფრთას უნდა აერჩია ტრენინგის კომიტეტი არაუმეტეს შვიდი წევრის შემადგენლობით. ამ კომიტეტს უნდა მოეხდინა საერთაშორისო ტრენინგის ბორდის ფორმაცია (მოგვიანებით დაერქვა კონგრესი – ITC). ეს ბორდი უნდა ყოფილიყო საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის ძირითადი ორგანო ფსიქოანალიტიკური ტრენინგის კუთხით. ეიტიგნონი ტრენინგის ბორდის პირველ პრეზიდენტად დაინიშნა.

ჯონსი აღნიშნავს, რომ კონგრესზე ნათელი გახდა ამერიკელ და ევროპელ ანალიტიკოსთა შორის სერიოზული უთანხმოება რომელიც lay analysis უკავშირდებოდა.  [lay analysis ნიშნავს ფსიქოანალიტიკური პრაქტიკის განხორციელებას, რომელსაც ატარებს არა სამედიცინო სფეროს, განათლების მქონე წარმომადგენელი მთარგმნ. შენიშვნა]. ფროიდიც და ფერენციც ეთანხმებოდნენ აზრს, რომ ტრენინგის მსურველი მომავალი ანალიტიკოსისთვის აუცილებელი არ ყოფილიყო სამედიცინო განათლება. ამერიკელები კი ასოციაციისთვის ითხოვდნენ რომ აპლიკანტისთვის სამედიცინო ხარისხი სავალდებულო ყოფილიყო. ისინი ამ პოზიციას ამყარებდნენ იმ ფაქტით, რომ ამერიკაში ექიმბაშობა ძალიან იყო გავრცელებული. ჯონსმა და ეიტიგნონმა საშუალო პოზიცია დაიჭირეს – მათი აზრით სამედიცინო ფორმაცია წახალისებული უნდა ყოფილიყო, მაგრამ არა სავალდებულო. საბოლოოდ კონგრესმა  მიიღო გადაწყვეტილება რომ საერთაშორისო ტრენინგ კონგრესს (ITC) უნდა შეემუშავებინა ტრენინგის სქემა, ხოლო ამ სქემის შემუშავებამდე არ მიღებულიყო გადაწყვეტილებები ამ კუთხით. ტრენინგის სქემისთვის შექმნილ კომიტეტში, რომლის ხელმძღვანელადაც ეიტიგნონი დანიშნეს, მხოლოდ ბერლინელი ფსიქოანალიტიკოსები შედიოდნენ მათმა დასკვნებმა კი სხვა ფრთა საზოგადოებების მოწონება ვერ დაიმსახურა.  ახალი, ნამდვილად საერთაშორისო კომიტეტი შემდეგ კონგრესზე ჯონსის ხელმძღვანელობით დაინიშნა. კომიტეტის რეპორტი ერთხმად მიიღეს  1932 წლის ვისბადენის კონგრესზე. კომიტეტის რეკომენდაციით კანდიდატების შერჩევა ტრენინგისთვის, მათ შორის lay analysis კანდიდატების, უნდა ყოფილიყო კონკრეტული ინდივიდუალური საზოგადოების პირდაპირი დისკრეცია.

აბრაჰამი ბად ჰომბურგში (1925) მეორედ აირჩიეს საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის პრეზიდენტად, თუმცა ის კონგრესიდან რამდენიმე თვეში გარდაიცვალა. ეიტიგნონმა გადაიბარა მისი უფლება-მოვალეობები, მდივანი კი ანა ფროიდი გახდა.

ეიტიგნონი უკვე ფორმალურად გახდა ასოციაციის პრეზიდენტი ინსბრუკში (1927).  კომიტეტმა [დამფუძნებლების მიერ შექმნილი საიდუმლო კომიტეტი] კი, როგორც საიდუმლო ორგანიზაციამ შეწყვიტა არსებობა. მისი ადგილი ასოციაციის ოფიცრებმა დაიკავეს. კერძოდ პრეზიდენტმა, ორმა ვიცე პრეზიდენტმა, მდივანმა და ხაზინადარმა. კომიტეტს ასოციაციაში ცენტრალური აღმასრულებელის ფუნქცია დაევალა. 1929 წელს კონგრესი პირველად ჩატარდა კონტინენტური ევროპის მიღმა, ოქსფორდში. ეიტიგნონმა ხაზი გაუსვა ასოციაციის ნელი ნაბიჯებით განვითარების ფაქტს. მისი აზრით ეს გამოწვეული იყო იმით, რომ საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის წევრობისთვის აუცილებელი მოთხოვნა დასრულებული ანალიზი გახლდა. ის სამი წლის შემდეგ ისევ აირჩიეს პრეზიდენტად. ეს გადადება [ორი წლის ნაცვლად კონგრესი სამი წლის შემდეგ ჩატარდა] გამოწვეული იყო 1932 წლიდან 1933 წლამდე გერმანიის მძიმე ეკონომიკური პრობლემებით. ეიტიგნონმა აღნიშნა რომ იმდროისთვის შვიდი ტრენინგის ინსტიტუცია არსებობდა. ხოლო უფრო ახალი ინსტიტუციები ხელმძღვანელობდნენ ბერლინის ვენასისა და ლონდონის ტრენინგის მეთოდებით.

ახალმა ქვე ტრენინგ კომიტეტმა მიიღო რეკომენდაციები რომელმაც კიდევ ერთხელ დაადასტურა რომ ტრენინგზე პასუხისმგებლობები უნდა იყვნენ ტრენინგთა კომიტეტები. Lay analysis ის კანდიდატების შერჩევის შესახებ წესები უნდა მიეღო თითოეულ ა კომისიას ინდივიდუალურად, მაგრამ ამ მიმართულებით უნდა ყოფილიყო გამონაკლისების დაშვების საშუალებებიც.  არავის არ უნდა ქონოდა კვალიფიციურ ფსიქოანალიტიკოსობაზე პრეტენზია, მანამ სანამ არ დაასრულებდა ტრენინგის კომიტეტის კრიტერიუმების დამაკმაყოფილებელ ანალიტიკურ ტრენინგს. Lay analysis კანდიდატებს უნდა დაედოთ პირობა რომ არასოდეს ჩაერთვებოდნენ საკონსულტაციო მუშაობაში, კონსულტანტის მიერ პაციენტის რეფერირება კი ისევ ლეგალური რჩებოდა. ტრენინგი უნდა გაგრძელებულიყო მინიმუმ სამ წელს, ის შეიცავდა ორ წლიან თეორიულ სწავლას და ანალიტიკურ ტრენინგს უკვე შემდგარი ანალიტიკოსისაგან. ასევე ორ „კონტროლირებად“ (სუპერვიზია) ანალიზს თითოეულს მინიმუმ ერთი წლით. მოსაზღვრე სფეროებში არაანალიტიკური კვლევები ასევე წახალისებული იყო. Lay analysis ანალიტიკოსებს სჭირდებოდათ სწავლა და პრაქტიკა ფსიქიატრიასა და ფსიქოლოგიაში. სამედიცინო განათლება და ნევროლოგიის და ფსიქიატრიის ცოდნა.  იმ შემთხვევაში თუ კანდიდატები უცხო ქვეყნებიდან იქნებოდა ეს მათი ქვეყნის ტრენინგის კომიტეტისგან უნდა ყოფილიყო დამოწმებული. ამგვარად შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ ანალიტიკოსად გახდომის დღეს მოქმედი უმეტესი რეგულაცია ორმოცდაათ წელიწადზე დიდი ხნის წინ იყო მიღებული.

აღინიშნა, რომ ამერიკის შეერთებულ შტატებში შეიმჩნეოდა დიდი ფსიქოანალიტიკური პროგრესი, რამდენიმე წამყვან ევროპელ ანალიტიკოსს სთხოვეს ჩასულიყვნენ ამერიკაში იქ ჩაეტარებინათ ტრენინგები. კონგრესმა ამერიკის საზოგადოებების ფედერაციაში ამერიკის ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის რეორგანიზაცია მოახდინა, ამის შედეგად ამერიკის ფსიქოანალიტიკური ასოციაცია ხდებოდა აღმასრულებელი ორგანო რომელიც, გაუკეთებდა სუპერვიზიის და მუშაობის ორგანიზებას სხვა ფრთა ორგანიზაციებში. მხოლოდ „ამერიკის ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის“ რეკომენდაციით შეძლებდა ამერიკის ფრთა საზოგადოებები „საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკურ ასოციაციაში“ გაწევრიანებას. თავად ამერიკის ფსიქოანალიტიკურმა ასოციაციამ უარი თქვა ყოფილიყო საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის ფრთა საზოგადოება, თუმცა მისი დირექტორი ინარჩუნებდა ადგილს  საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკურ საზოგადოების ცენტრალურ აღმასრულებელ ორგანოში, ეს თანამდებობა საერთაშორისო ასოციაციის მესამე ვიცე პრეზიდენტობას ნიშნავდა.

ჯონსი საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის პრეზიდენტად აირჩიეს (ამ პოსტს ის ხუთ წელზე მეტ ხანს უხელმძღვანელებს) ეიტიგნონმა კი საერთაშორისო ტრენინგ კომიტეტის პრეზიდენტობა გააგრძელა. 1934 წელს კონგრესი ლუცერნეში ჩატარდა. ის ახლადგარდაცვლილ ფერენცის ხსოვნას მიეძღვნა, ადამიანის რომელმაც დააფუძნა ფსიქოანალიტიკური ასოციაცია. კონკრესმა ხაზი გაუსვა ფაქტს რომ ამერიკის ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის რეორგანიზაციას დასრულება სჭირდებოდა და იმედი გამოთქვა რომ მისი წესდების დაწერა დაჩქარდებოდა და მალევე გადაეგზავნებოდა ცენტრალურ აღმასრულებელ ორგანოს. ეს მალევე გაკეთდა, ამერიკის წესდებები რატიფიცირებული იქნა შემდეგ კონგრესზე რომელიც 1936 წელს მერილენდში ჩატარდა. გადაწყდა რომ ამერიკის ფსიქოანალიტიკურ ასოციაციას შეეძლო ვეტო დაედო ნებისმიერ რეზოლუციისთვის, რომელსაც კონგრესი მიიღებდა, განსაკუთრებით იმათ რომელიც ამერიკას ეხებოდა,. ამგვარად ამერიკას განსაკუთრებული პოზიცია და დიდი ავტონომია ერგო.

ომამდე ბოლო კონგრესი 1938 წელს პარიზში ჩატარდა. ჯონსმა ვენის საზოგადოების დაშლა გამოაცხადა, რაც გამოწვეული იყო ავსტრიის ნაცისტური ოკუპაციით. მხოლოდ რამდენიმე წევრიღა რჩებოდა ვენაში. მან ასევე საზოგადოებას მოახსენა ამერიკის ფსიქოანალიტიკურ საზოგადოებასთან ბოლო პერიოდის კომუნიკაციის დეტალები. ამერიკელებს, სხვა შემოთავაზებებთან ერთად ქონდა ედეა, რომ საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკურ ასოციაციას შეეწყვიტა ადმინისტრაციული და აღმასრულებელი ფუნქციები და მხოლოდ სამეცნიერო საქმიანობით დაკავებულიყო. ჯონსმა შეთავაზების შეთანხმდნენ რომ კომიტეტს  აღმასრულებელი ფუნქცია  ამერიკის ფსიქოანალიტიკური ასოციაციისთვის შეეთავაზებინა. მეორე მსოფლიო ომის დასრულებამდე, როგორც ჩანს ევროპული კომიტეტი ხვდებოდა ხოლმე ერთმანეთს, თუმცა მათ არცერთ შეხვედრას არ დასწრებია ამერიკელი ანალიტიკოსები.

მეორე მსოფლიო ომის დასასრულამდე ცოტა ხნით ადრე მარსფილდ გარდენში (ლონდონი)რამმდენიმე წამყვანი ამერიკელი ანალიტიკოსისა და ბრიტანული საზოგადოების წევრებს შორის შედგა  შეხვედრა. ჯონსს, რომელიც საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკურ ასოციაციაციას 1932 წლიდან მართავდა (თავდაპირველად გლოვერთან და შემდეგ ანა ფროიდთან ერთად) ემერიკელებმა პერსონალურად დაესხნენ თავს. მან საბოლოოდ წარმატებით დაარწმუნა ისინი რომ ის მეფე ჯორჯ მესამის რეინკარნაცია არ იყო. მოგვიანებით, როდესაც ომი დამთავრდა, ჯონსის გადმოცემით, სავოი ჰოტელში შემდგომი კონგრესის  უფრო ოფიციალური შეხვედრა შედგა. ამ შეხვედრაზე, 1948 წელს, ესწრებოდნენ 7 ამერიკის და ექვსი ინგლისის წარმომადგენელი სადაც შეთანხმდნენ საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის წესდებაში შეიტანდნენ ცვლილებებს. უკვე აღარ იყო საერთაშორისო ტრენინგ კომიტეტის ხსენება, რომელმაც დაასრულებული ქონდა თავისი არსებობა. მიუხედავად იმისა რომ ეს არ იყო წესდებაში ასახული, შეთანხმდნენ რომ ასოციაციის პრეზიდენტობა გადანაწილდებოდა ამერიკასა და ევროპას შორის,. იქედან გამომდინარე რომ ჯონსი 15 წლიანი მმართველობის შემდეგ გადადგა, პრეზიდენტად ამერიკელი პრეზიდენტი, ლეო ბარტემეიერი აირჩიეს, ჯონსი კი ასოციაციის მუდმივი საპატიო პრეზიდენტი გახდა. ეს ომის შემდგომ გამართულ პირველ კონგრესზე 1949 წელს ციურიხში მოხდა. ეს ასევე პირველი კონგრესი გახლდათ ფროიდის სიკვდილის შემდეგ რომელიც 1939 წელს გარდაიცვალა.

1956 წელს აღინიშნა ფროიდის ასი წლის იუბილე, ჯონსმა ამ მოვლენას ლექციების სერია მიუძღვნა. პარიზის კონგრესზე ახალი რეგიონალური ასოციაცია შეიქმნა რომელსაც ამერიკის ფსიქოანალიტიკური ასოციაცია უხელმძღვანელებდა. რეგიონალურ ასოციაცის ქონდა ყველა სახის ტრენინგის ჩატარების ლოკალური ავტონომია. ლოკალური ამერიკული საზოგადოებები უნდა ყოფილიყვნენ ამერიკის ფსიქოანალიტიკურ ასოციაციასთან აფილირებულები, მაგრამ მხოლოდ ამერიკის ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის წევრებს შეეძლოთ ყოფილიყვნენ საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის წევრები. ამ გზით გადაწყდა მრავალწლიანი პრობლემა ამერიკასა და ევროპას შორის.

1959 წლის კოპენჰაგენის კონგრესი პირველი იყო 1910 წელის შემდეგ, როცა მას ჯონსი არ ესწრებოდა, ერნერსტ ჯონსი 1958 წელს გარდაიცვალა.

1951 წელს, კურტ ეისერის მდივნობით, ზიგმუნდ ფროიდის არქივი ნიუ იორკში გადაიტანეს. ამის მიზანს წარმოადგენდა ყველა იმ მასალის შეგროვება რომელიც ზიგმუნდ ფროიდის ცხოვრებას და სამეცნიერო ინტერესებს ეხებოდა.  მრავალი წლის განმავლობაში ეისერი და მისი მოადგილე აგროვებდა არქივისთვის მასალას, რომელშიც შედიოდა ძალიან მნიშვნელოვანი წერილები და სხვა მატერია.

კოპენჰაგენის 1967 წლის კონგრესზე შეთანხმდნენ რომ გამოეცათ ზიგმუნდ ფროიდის ფსიქოლოგიური თხზულებების სტანდარტული გამოცემა (Standard Edition of Freud’s Psychological Works).

1971 წლის კონგრესი ვენაში ჩატარდა. ეს პირველი შემთხვევა იყო როცა კონგრესი  ფსიქოანალიზის დაბადების ადგილზე ტარდებოდა. ეს ასევე პირველი შემთხვევა გახლდათ ანა ფროიდისთვის რომელმაც  1938 წლის შემდეგ  პირველად მოინახულა ვენა. პრეზიდენტი ლეო რანლი [ავსტრიის პრეზიდენტი] პირადად შეხვდა ანა ფროიდს.

1973 წელს პარიზში ჩატარებულ კონგრესს დიდი დებატები მოყვა.  რიტვომ ბავშვთა ტრენინგის ანალიზის ტემა წამოსწია. განიხილებოდა საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკურ ასოციაციაში რა სტატუსი მისცემოდათ ბავშვთა ანალიზში დატრენინგებულ ანალიტიკოსებს, რომელთაც არ ქონდათ გავლილი მოზრდილთა ანალიზი. საბოლოოდ კონგრესმა უარყო რიტვოს მოხსენება, რომელიც გულისხმობდა არსებული სტატუს კვოს შენარჩუნებას, რომლის მიხედვითაც მხოლოდ მოზრდილთა ანალიზში ტრენინგგავლილ ანალიტიკოსებს შეეძლოთ ასოციაციის წევრობა. ანა ფროიდი საპატიო პრეზიდენტი გახდა, რომელმაც 1970 წელს გარდაცვლილი ჰაინც ჰარტმანი ჩაანაცვლა. ქალბატონი ფროიდი  საპატიო პრეზიდენტის პოსტს 1973 წლიდან მის გარდაცვალებამდე იკავებდა (1982).

1979 წელს საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაცია ნიუ იორკს ეწვია სადაც  პირველი ტრანსატლანტიკური კონგრესი ჩატარდა. იქ აღინიშნა რომ ასოციაციას 5000 წევრი ყავდა და მისი რაოდენობა კიდევ იზრდებოდა. იერუსალიმში შეიქმნა ფსიქოანალიტიკური სწავლებისა და კვლევების ზიგმუნდ ფროიდის ცენტრი ადგილობრივი ჰებრეუს უნივერსიტეტის თაოსნობით. ასევე აღინიშნა ზიგმუნდ ფროიდის საზოგადოების დამსახურების შესახებ (Sigmund Freud Gesellschaft), რომელიც მე 19 ბერგასსეზე [Berggasse] განთავსდა. საზოგადოება მისი დაარდების წლიდან (1968) ძალიან აქტიურად იყო ჩართული ბიბლიოთეკისა და არქივის საქმიანობაში, ბეჭდავდა ილუსტრაციებს და მართავდა ზიგმუნდ ფროიდის მუზეუმს, რომელიც ოფიციალურად 1971 წლის ვენის კონგრესზე გაიხსნა.

1980 წლიდან საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკურ ასოციაციას ლათინურ ამერიკაში მესამე ადმინისტრაციული რეგიონი დაემატა.  ლათინურ ამერიკაში პირველი კონგრესი 1991 წელს ბუენოს აირესში ჩატარდა. ჰორაციო ეჩეგოიენი კი იყო პირველი ლათინური ამერიკის წარმომადგენელი პრეზიდენტი 1993-1997 წლებში.

ალბათ ყველა თანხმდება რომ კონგრესების ჩატარება საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის ერთერთი მთავარი საქმიანობაა. სხვადასხვა პრეზიდენტებმა ამ საქმეში გადამწყვეტი როლი შეასრულეს. მაგრამ უდიდესი წვლილი ასოციაციის საქმიანობაში შესრულებული აქვთ სხვა ადამიანებს, განსაკუთრებით მდივნებს, ხაზინადარებს და ცენტრალურ ოფისს ბოლო სამი დეკადის განმავლობაში. ასოციაცია არა მარტო სტაბილურად გაიზარდა და განვითარდა რომელიც 2009 წლისთვის 12000 წევრს აღწევდა არამედ, ის უფრო აქტიური გახდა კონგრესიდან კონგრესამდე პერიოდშიც, განსაკუთრებით ახალი და განვითარებადი ჯგუფებისათვის დახმარებისა და რჩევების მიცემაში. ბერლინის კედლის დაცემის შემდეგ საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკურ ასოციაციასა და ევროპულ ფსიქოანალიტიკურ ფედერაციას შორის თანამშრომლობა გაიზარდა. მათ მიზანს პოსტკომუნისტურ ქვეყნებში ახალი საზოგადოებების და სასწავლო ჯგუფების შექმნა წარმოადგენდა. ასევე მიზნად დაისახეს აღმოსავლეთ ევროპის ფსიქოანალიტიკური ინსტიტუტის შექმნა. 1997 წელს შეიქმნა საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის კომიტეტი, ხოლო 1998 წელს საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკურ ასოციაციას მიენიჭა საკონსულტაციო სტატუსი გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ეკონომიკურ და სოციალურ საბჭოში.

ასოციაციამ, რომელიც 1910 წელს შეიქმნა, მიაღწია მის სრულ მომწიფებას და დღეს ის იმაზე უფრო ინტერნაციონალური და საერთაშორისოა ვიდრე ოდესმე. 2010 წელს პირველი ფსიქოანალიტიკური კონფერენცია  ჩინეთში ჩატარდა სადაც აზიის კონტექსტში იქნა განიხილული ფსიქოანალიტიკური განვითარება და ევოლუცია. 2010 წელი მნიშვნელოვანი წელი იყო საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციისთვის, მან მისი დაფუძნების 100 წლის იუბილე აღნიშნა. მრავალი ღონისძიება ჩატარდა გლობალური მასშტაბით  სადაც  ასოციაციის ასი წლის იუბილე იზეიმეს და განიხილეს გამოწვევები მომავალი ასი წლისთვის.

ადაპტირებულია 1982 წლის უილიამ ჰ. ჯილეპის სტატიიდან.

 

Main Sources:

  • Ernest Jones: Sigmund Freud, Life And Work
  • Ernest Jones: Free AssociationsZeitschrift für Psychoanalyse
  • International Journal of Psycho-Analysis

 

თარგმანები

ინტერვიუ ოტო კერნბერგთან

გთავაზობთ ინტერვიუს თანამედროვეობის ერთერთ ყველაზე გამოჩენილ ფსიქიატრთან/ფსიქოანალიტიკოსთან ოტო კერნბერგთან. მან ინტერვიუ 2000 წელს ინტერნეტ ვებ გვერდს www.psychotherapy.net ს მისცა სადაც განიხილავს სხვადასხვა მნიშვნელოვან თემებს: ადამიანის ცვლილებას, ფსიქოთერპიული ტრენინგის მნიშვნელოვნებას, კულტურის და მედიის კრიტიკას, სასიყვარულო ურთიერთობებს და სხვა მრავალ საკითხს. ინტერვიუ საინტერესო იქნება როგორც ფსიქოდინამიური ორიენტაციის ფსიქოლოგთათვის ასევე ნებისმიერ სხვა  ამ სფეროში მოღვაწე პროფესიონალისთვის: ფსიქიატრებისთვის, კლინიკური სოციალური მუშაკებისთვის, სხვადასხვა ექიმებისთვის და ა. შ.

სოსო დოლიძის თარგმანი

source: https://goo.gl/xVrYx3

ჩანდა რანკინი: მე გახლავართ ჩანდა რანკინი,  ჩემთვის დიდი პატივია ჩავწერო ინტერვიუ თქვენთან www.psychotherapy.net ისთვის. ადრე გითქვამთ რომ თქვენ ავსტრიაში დაიბადეთ. მაინტერესებს იმ დროის სოციოკულტურულმა ასპექტებმა, რა დროც ავსტრიაში გაქვთ გატარებული, რამდენად მოახდინა გავლენა რომ ფსიქოთერაპიასა და ანალიზს გაჰყოლოდით?

ოტო კერნბერგი: მე ავსტრია დავტოვე როცა ათი წლის ვიყავი, მშობლები და მე იძულებულნი ვიყავით გამოვქცეოდით ნაცისტურ რეჟიმს. ჩვენ გადაწყვეტილება ბოლოს ეტაპზე მივიღეთ და წავედით ემიგრაციაში ჩილეში .ჩილეს ფსიქოანალიტიკურ საზოგადოებაში გავიარე ფსიქიატრიული ფორმაცია. სულ პირველად ამერიკაში 1959 წელს ჩამოვედი როკფელერის ცენტრის სტიპენდიით ჯერი ფრანკთან და ჯონ ჰოპკინსთან ერთად  ფსიქოთერაპიაში კვლევის სასწავლად. ამის შემდეგ, 1973 წელს ნიუ იორკში, კოლუმბიაში გადავედი. ამჟამად პერსონალური აშლილობის ინსტიტუტის დირექტორი გახლავართ სადაც ამ კუთხით ვატარებთ კვლევებს.

რა თქმა უნდა ჩემი კულტურული გავლენა ავსტრიული, გერმანულია და ამან ჩემს ცხოვრებაზე გავლენა მოახდინა. ჩემი ფსიქიატრიული ფორმაცია არის კლასიკური გერმანული აღწერითი ფსიქიატრიისა და ფსიქოანალიტიკური/ფსიქოდინამიკური ფსიქიატრიის ნაზავი. მოგვიანებით დავინტერესდი ეგო ფსიქოლოგიითა და კლაინის შრომებით. ასევე ვეწვიე ჩესტმუნდ ლოჯს, სადაც დავუმეგობრდი კულტურული ორიენტაციის მქონე სალივანს,  ასევე ფრიდა ფონ რიხმანს და ეგო/ობიექტთან ურთიერთობის მიმდინარეობის ფსიქოლოგებს ედიტ ჯეიკობსონსა და მარგარეტ მაჰლერს. ამ დროიდან დავიწყე ობიექტთან ურთიერთობის მიმდინარეობის  დიდ ეგო ფსიქოლოგ კლაინთან და ე. წ. ბრიტანულ „საშუალო ჯგუფთან“ სინთეზი.  მრავალი წლის შემდეგ ამ ინტერესებს დაემატა ფრანგული ფსიქოანალიზის გავლენა.

კერნბერგის ოქროს მაღარო

ჩ. რ. ყოველთვის მაინტერესებდა რა არის პერსონალურ აშლილობებთან მუშაობა. მიგაჩნიათ რომ ეს სფერო მოახდინეთ თქვენი ცხოვრების მუშაობის მთავარ ფოკუსში?

ო. კ. ეს იყო სხვადასხვა გავლენათა კომბინაცია. პირველ ყოვლისა, ყველაზე მნიშვნელოვანი ჩემთვის მენინგერის ფონდში ფსიქოთერაპიის კვლევის პროექტში მუშაობა იყო, რომელშიც დავიწყე მუშაობა და მოგვიანებით დირექტორი გავხდი, სადაც მკურნალობდნენ 42 პაციენტს, მათ შორის 21 პაციენტს მკურნალობდნენ სხვადასხვა ფსიქოანალიტიკური ფსიქოთერაპიული ხერხით ხოლო 21 ს კი კლასიკური ფსიქოანალიტიკური მეთოდით. მრავალი პაციენტი, რომელსაც მენინგერის ფონდში აგზავნიდნენ, იყო მწვავე მოსაზღვრე მდგომარეობის პათოლოგიებით. მწვავე პიროვნული აშლილობებით, რომელსაც დღეს მოსაზღვრე პიროვნების ორგანიზაციას უწოდებენ… კონცეპტი თავდაპირველად მანდ განვითარდა რობერტ ნაითისა და მისი თანამშრომლების მიერ. ამ პროექტში ბევრი პაციენტი იყო ზემოთხსენებული ტიპის აშლილობებით, და დიაგნოზებიც, როგორ ვთქვა, სავარაუდოდ ძალიან მარტივად ისმებოდა. 1954 წელს, როდესაც პროექტი დაიწყო, არ არსებობდა არც ერთი მკაცრად ჩამოყალიბებული გამოსაყენებელი კრიტერიუმი. კარგი იყო ეს, როგორც გაირკვა ნახევარი პაციენტებისა რომლებიც თერაპიას გადიოდნენ და ნახევარი რომლებიც გადიოდნენ კლასიკურ ფსიქოანალიზს იყვნენ მწვავე მოსაზღვრე კონდინციაში.

ჩ. რ.  როგორი გამართლებაა მკვლევრებისთვის…

ო. კ. დიახ,იქ წლების განმავლობაში მკურნალობის დროს  კეთდებოდა თითოეული სესიის ჩანაწერი, დიდი სქელტანიანი წიგნები. იქ ყოფნის დროს დეტალებში მქონდა შესწავლილი 42 შემთხვევა. ეს იყო უბრალოდ ოქროს მაღარო! ვამჩნევდი მკურნალობისას მომხდარ კანონზომიერებებს, დიაგნოზის დასმის წინაპირობებს, ამის შემდეგ მოვახდინე ჩემი ობიექტთან ურთიერთობის თეორიის ინტერესისა და ამ საკვლევი ჯგუფის კომბინაცია მკურნალობის ჰიპოთეზების განსავითარებლად. ამის შემდეგ გავაკეთეთ პროექტის სტატისტიკური და თვისობრივი ანალიზი. მან მე მომცა ჰიპოთეზების დამადასტურებელი და უარსაყოფი  მნიშვნელოვანი ინფორმაცია.

ჩ. რ.  იმ დროისთვის ეს პოპულაცია არ იყო კარგად შესწავლილი

ო. კ. არა, ძალიან იღბლიანი ვიყავი რომ ამ პოპულაციასთან მომიწია შეხება. დასაწყისისთვის, ჩემს თავშიც არ მქონია გაცნობიერებული რა საინტერესო საქმეში ვდგამდი ფეხს.

ჩ. რ. როგორ ჩაერთეთ ნარცისული პიროვნული აშლილობების კვლევაში?

ო. კ. უბრალო შანსით. როცა სტუდენტი ვიყავი ჩილეს სანტიაგოს ფსიქოანალიტიკურ ინსტიტუტში, ერთ ერთი პაციენტი, რომელიც კონტროლირებადი ანალიზის დროს ვნახე, დაუსვეს ობსესიურ-კომპულსიური პიროვნული აშლილობის დიაგნოზი. ვერაფრით დავეხმარე, ოდნავადაც არ შეცვლილა წლების განმავლობაში. ჩავთვალე, რომ ეს ადამიანი იყო იმ მრავალი ადამიანის მსგავსი, რომელთაც მენინგერის ფონდში შევხვედრილვარ. ჰერმან ვან დე ვაალსმა, რომელმაც დაწერა მნიშვნელოვანი სტატია ნარცისიზმის შესახებ, მითხრა, „ესენი არის ნარცისული პიროვნების ტიპები“. არავის ყავდა ეს პიროვნების ტიპები ლიტერატურაში კარგად აღწერილი.

ამის შემდეგ ანალიზზე კიდევ ერთი პაციენტი მივიღე, ზუსტად ისეთი როგორიც მისი წინამორბედი, მასთან ჩემი განვითარების ეტაპზე მყოფი ფსიქოანალიტიკური ცოდნით დავიწყე მუშაობა. მუშაობის დროს განვავითარე ჩემი თეზისი. ამგვარად დავიწყე ნარცისული პერსონოლოგიურ აშლილობებზე მუშაობა, დიაგნოსტიკური დაკვირვება, დიფერენციალური დიაგნოზი ნარცისულ და მოსაზღვრე ტიპოლოგიას შორის და მოსაზღვრე პერონალური ორგანიზაციის კონცეპტის გენერალიზება. ეს იყო იღბლისა და ინტერესის კომბინაცია.

ჩ. რ. რა ნაყოფიერი დროა, და რამდენი რამ მოხდა ერთდროულად. რამ ან ვინ მოახდინა თქვენს კლინიკურ სტილზე გავლენა? ეს სტილი ერთი შეხედვით ნეიტრალური ჩანს, მაგრამ არა პასიური.

ო. კ. ერთმა პიროვნებამ, რომელიც ჯერ აქამდე არ მიხსენებია. ჯონ ვაითი, ის იყო სახალხო ფსიქიატრიის განყოფილების ხელმძღვანელი ჩემი ჯონ ჰოპკინსის საავადმყოფოში მუშაობის დროს.  მიუხედავად იმისა, რომ ის ამერიკული ფსიქიატრიის ლიდერი გახლდათ, ამ კუთხით ის არ არის ცნობილი. მან განავითარა კლინიკური ინტერვიუს მეთოდი, რომელმაც მე სტრუქტურული ინტერვიუს შექმნის შთაგონება მომცა. ის იყო საუკეთესო ინტერვიუერი რომელიც ოდესმე მენახა. პაციენტთან იწყებდა ინტერვიუს და იქამდე გრძელდებოდა სანამ თვითონ დარწმუნდებოდა რომ მიიღო ის რაც აინტერესებდა. ჯონ ვაითს ქონდა უნარი რომ დარჩენილიყო პასიურ მდგომარეობაში, თითქოს არ არსებობდა. ის იყო პირდაპირი, თავაზიანი და შეეძლო ხალხის ძალიან ღრმად გაგება. არავითარი შოუმენობა. უბრალოდ სვამდა იმ კითხვებს რის შესაძლებლობასაც აძლევდა პაციენტის განვითარების მდგომარეობა. მას ქონდა დიდი უნარი ეცალა პაციენტისთვის, განევითარებინა, გამოემჟღავნებინა მისი ახლანდელი აქტუალური პერსონოლოგიური მდგომარეობა. ნაცვლად იმისა თუ რა მოხდა 500 000 წლის წინ. ამანაც ჩემზე, როგორც ინტერვიუერზე  დიდი გავლენა იქონია.  ყურადღება გავამახვილე ადამიანის ამჟამინდელი პერსონოლოგიური ხასიათი შესწავლაზე.

ასევე, ძალიან საინტერესო იყო ის ფაქტი, პერსონოლოგიური აშლილობები მთლიანად ანადგურებდა პაციენტთა ცხოვრებას. ეს არ არის ცრუ/ყალბი პათოლოგია რომელიც ჯანმრთელ ადამიანებს ახასიათებთ, რომელსაც არაფერი დარჩენია გარდა იმისა რომ მიმართოს ფსიქოანალიტიკოსს. ამ ხალხს არ შეუძლიათ მუშაობა, პროფესიული რეალიზაცია, სასიყვარულო ურთიერთობები. ფსიქოანალიტიკური ფსიქოთერაპიით და ფსიქოანალიზით შენ შეგიძლია შეცვალო მისი პერსონა, გააუმჯობესო ცხოვრების ხარისხი. მე ვფიქრობ ეს არის ფსიქოანალიზის ძალიან დიდი კონტრიბუცია. ჩვენ ამის შესახებ ემპირიული კვლევები გვჭირდება. ფსიქოანალიტიკურ საზოგადოებაში სისტემატური და ემპირიული კვლევების ნაკლებობას განვიცდით, ამის გამო ძალიან კრიტიკულად ვარ განწყობილი.

როგორ იცვლება ხალხი

ჩ. რ. ფიქრობთ რომ არსებობს რაიმე ერთი სპეციფიკური საკითხი, რომელიც სხვაზე მეტად მოქმედებს პერსონოლოგიური აშლილობის მქონე პაციენტების პიროვნების ცვლილებაში?

ო. კ. ადამიანთა ცვლილება მრავალი გზითაა შესაძლებელი, მეგობრებით, დახმარებით, იღბლით, ცხოვრების სასიამოვნო გამოცდილებებით. მე ვფიქრობ ფსიქოანალიტიკური ფსიქოთერაპია და ფსიქოანალიზი არის საკუთესო მეთოდი,  მივაღწიოთ მწვავე პიროვნული აშლილობის მქონე პიროვნების ცვლილებას.  ტრანსფერის, პიროვნების გახლეჩვის, დისოცირების, პრიმიტიული ობიექტური ურთიერთობების ანალიზის საშუალებით ჩვენ ვახდენთ პაციენტის იდენტობის ნორმალიზებას, მისი სელფის და მნიშვნელოვანი სხვების კონცეპტის ინტეგრირებას. ამ კონტექსტში ვახდენთ წინსვლას პრიმიტიულიდან რთულ დაცვით მექანიზმებამდე, გაზრდილი იმპულსის კონტროლის შესაძლებლობის გაგებით ვაძლიერებთ ეგოს ფუნქციას,  ვახდენთ აფექტურ პასუხების მოდერაციას და სუბლიმაციური ქმედებების ფასილიტაციას.

ვფიქრობ რომ სავარაუდოდ ეს პიროვნების ფუნდამენტალურ ცვლილებაზე მიმართული საუკეთესო მიდგომაა.  არსებობს ინდიკატორები და კონტრინდიკატორები, ყველა პაციენტის განკურნება შეუძლებელია. ვფიქრობ, პროგრესი ადამიანის პერონოლოგიური აშლილობის ხარისხზეა დამოკიდებული, ასევე  ინტელექტზე, მეორად სარგებელზე, ანტისოციალური ტენდენციების და ობიექტთან ურთიერთობის ხარისხზე, რა დოზითაა განვითარებული სექსუალური ცხოვრების თავისუფლება. ინდივიდუალურ შემთხვევებზე არსებობს სხვადასხვაგვარი ინდიკატორი, კონტრ ინდიკატორი და პროგნოზის დამსმელი ფაქტორი  ჩვენ ამ ინდიკატორების დალაგების შუა პროცესში ვართ.

ფსიქოთერაპიული ფორმაცია ნელნელა უმნიშვნელო ხდება“

ჩ. რ. თქვენ ტრენინგის მნიშვნელოვნებას ხშირად უსვამთ ხაზს, რათა თერაპევტებმა იცოდნენ რას აკეთებენ და რასთან აქვთ შეხება პაციენტის სახით. შეგიძლიათ ამ საკითხზე ისაუბროთ?

ო. კ. დიახ, ძალიან კრიტიკულად ვუყურებ პაციენტთა ქაოტურ მკურნალობას ბუნდოვანი თეორიებით. ყველა ადამიანი, რომელის მკურნალობის მეთოდს იგონებს, ავითარებს თავის პირად მიზნებზე დამყარებულ მკურნალობის მეთოდს. ვფიქრობ ეს აზარალებს მთლიანად სფეროს, მკურნალობას, პაციენტებს. ეს არის ცუდი მეცნიერება. ერთ ერთი რამ რაც ფსიქოანალიზში მომწონს, განვითარების, სტრუქტურის და ფსიქოპათოლოგიის ინტეგრირებული მიდგომაა, რომელიც ინტერვენციის ტექნიკის თეორიის განვითარებას თავის თავად უწყობს ხელს.

ვფიქრობ, როდესაც ხალხი იყენებს სხვადასხვა თეორიული მოდელის ტექნიკებს, ისინი ქაოსურ სიტუაციაში აღმოჩნდებიან ხოლმე სადაც  ტრანსფერი და კონტრ ტრანსფერი მართავს ურთიერთობას  ერთი ან სხვა მიმართულებით. არ ვამბობ რომ ამით შენ პაციენტს ვერ დაეხმარები, მაგრამ ამით შენ ვერ შეძლებ განავითარო გარკვეული მიდგომა. ამ სიტუაციიდან გამომდინარე ძალიან ბევრი სავალალო შედეგი მინახავს. მე მაგალითად მირჩევნია კოგნიტურ ბიჰევიორალური თერაპევტი სხვადასხვა ეზოთერიკული სკოლის წარმომადგენელს, რომელიც კარგად ინტეგრირებული ზოგადი თეორიაა და   ადეკვატურად ერგება სფეროს. ჩვენს სფეროში ხშირად ვხვდებით ჯადოქრობას, მოდას აყოლილობას და ექიმბაშობას. დღესდღეობით, მოკლევადიან ფსიქოთერაპიზე ჩატარებული კვლევათა უმრავლესობა, სამწუხაროდ  კეთდება არათერაპევტების მიერ არაპაციენტებთან, საუნივერსიტეტო სივრცეში და ემსახურება მხოლოდ ფურცლების შევსებას. ნამდვილი მკურნალობა, რომელიც კლინიკურად ტარდება, მხოლოდ ლიმიტირებული გზებითაა გამოკვლეული… ვფიქრობ ზუსტად ეს არის ჩვენი მთავარი საქმე. მე მჯერა, მიუხედავად თერაპევტთა სხვადასხვა ბექ რაუნდისა, რომ ჩვენ გვჭირდება განვავითაროთ გაწერილი მკურნალობა ხანგრძლივვადიანი ფსიქოთერაპევტებისთვის. ჩვენ ისინი მეცნიერულად უნდა გამოვცადოთ.

რაც შეეხება ტრენინგს, ვფიქრობ ტრენინგმა ფოკუსირება უნდა მოახდინოს პერონოლოგიაზე, პერსონის ცვლილების ტექნიკაზე, და ამის შემდეგ კლინიკაში მის გამოყენებაზე.

ჩ. რ.  რას ფიქრობთ ფსიქოთერაპიაში მართული მკურნალობის (managed care) ის გავლენაზე?

ო. კ. ამ ქვეყანაში კორუფციული მართული მკურნალობის (managed care) გავლენის შედეგად, ფსიქოთერაპიული ტრენინგი ნელნელა კარგავს მნიშვნელოვნებას. ეს საშინელი სისტემაა რომელიც მხოლოდ მოგებაზეა ორიენტირებული და „მართული მკურნალობის“ მასკასა ამოფარებული. რეალურად კი არის „მართული გადასახადი“. ამ სისტემის გავლენის შედეგად გრძელვადიანი ფსიქოთერაპია მხოლოდ იმ ადამიანებისთვისაა ხელმისაწვდომი, ვისაც საკუთარი ჯიბიდან შეუძლია გადახდა. ამით ჩვენ უგულებელყოფას ვუკეთებთ მკურნალობის საჭიროების მქონე დიდ პოპულაციას. მჯერა, რომ ეს სისტემა თავისი კორუფციული ხასიათის წყალობით ნელნელა ჩამოიშლება. ეს ხდება უკვე. გრძელვადიან პერსპექტივაში კი ფსიქოთერაპიაში ჩვენი მეცნიერული ცოდნა  მოგვცემს საშუალებას ფსიქიატრიულ და ფსიქოთერაპიულ პრაქტიკაში ოპტიმალურ დონეს მივაღწიოთ. მანამდე კი, ჩემი აზრით, ჩვენ ვცხოვრობთ „დემოკრატიულ“ წყობაში სადაც ამ სფეროში ყველაფერი შესაძლებელია. ეს ქმნის საზოგადოებაში უნდობლობას  და პროფესიაში ცინიზმს, ხოლო პაციენტებისთვის არაჯანსაღია.

ჩ. რ. გიფიქრიათ თუ არა იმ გზებზე, რითიც შესაძლებელია ამ ტრენდის შემობრუნება?

ო. კ. ამის დაძლევაში ჩემს პირად პერსონალურ აშლილობის ინსტიტუტში ემპირიული კვლევების ჩატარებით  შეგვაქვს მოკრძალებული წვლილი. ჩვენ გვყავს სამი რანდომიზირებული, თითოეული 40 კაციანი, პაციენტთა ჯგუფი. ყველა მათგანს დასმული აქვს მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობის დიაგნოზი. ერთი ჯგუფი მკურნალობას ჩვენს მიერ გამოცდილ და განვითარებულ  ტრანსფერზე ორიენტირებული ფსიქოთერაპიით გადის, რომელიც  არის ფსიქოანალიტიკური ფსიქოთერაპია. მეორე ჯგუფის მკურნალობის მიდგომაა DBT, დიალექტიკური ქცევითი თერაპია, რომელიც მარიშა ლინეანმა შექმნა სუიციდალური მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობის პაციენტებისთვის და მესამე ჯგუფის მკურნალობის მეთოდია მხარდამჭერი ფსიქოთერაპია, რომელიც ასევე ფსიქოანალიტიკურ პრინციპებს ეფუძნება. ჩვენ ამ მეთოდებს ვადარებთ არა ცხენების შეჯიბრების პრინციპის მსგავსად, არამედ ვსწავლობთ თუ რა პროცესები და მექანიზმები არის დაკავშირებული ცვლილებებთან.

არ მჯერა რომ რომელიმე მკურნალობის მეთოდის არის „უკეთესი“ ვიდრე სხვა, უბრალოდ არსებობენ პაციენტები, რომელთა მოთხოვნებიც უკეთ პასუხობს რომელიმე მკურნალობის მეთოდს. ასევე მკრუნალობის მეთოდები შესაძლებელია იყოს თანაბრად კარგი, გააჩნია ცვლილებების მექანიზმის სხვადასხვა ბაზას. ძალიან კრიტიკულად ვუყურებ მოსაზრებას, თითქოს  არასპეციფიური ფსიქოთერაპიის ეფექტურობის შესახებ, იმიტომ რომ ამ მოსაზრების დამადასტურებელი ყველა კვლევა ჩატარებულია  მოკლევადიანი მკურნალობის მიმდევარი ფსიქთერაპევტების მიერ, ძალიან საეჭვო გარემოში. არავის შეუსწავლია ჯერ გრძელვადიანი ფსიქოთერაპიის შედარებითი  კვლევა, მისი სოლიდური, ძლიერი მხრიდან მხრიდან.

მედიისა და პოპკულტურის კრიტიკა

ჩ. რ. რომ დავუბრუნდეთ ჩვენი საუბრის წინა თემას, რა შეგიძლიათ თქვათ მედიაში ფსიქოთერაპევტის პორტრეტის შესახებ? როგორ ფიქრობთ როგორია ფსიქოლოგთა პორტრეტი ფილმებსა და ტელევიზიებში? თქვენ ხაზი გაგისვამთ, ამ სფეროში არსებული ეკლექტურობა როგორ ხელს უწყობს დიფუზიას და გაუგებრობას.

ო. კ. ფსიქოლოგები ფილმებში ძირითადად ძალიან გამარტივებული და კარიკატურული გზებით არიან წარმოჩენილნი. ამ ქვეყანაში ახლა ძალიან მოდურად ითვლება ინტერსუბიექტური მიდგომა, სადაც თერაპევტი „ყველაფრის მოხდენის საშუალებას იძლევა“ ხოლო ხალხი შთაბეჭდილების ქვეშაა თუ როგორი რეალურები არიან ფსიქოლოგები. ვფიქრობ ეს დომინანტური კულტურის გავლენაა, სადაც რაღაცეები ხდება სწრაფად, იმწამვე, ეს არის კულტურა რწმენის, სითბოს, რწმენა ადამიანის, რომელიც ყველას ეხმარება. ეს ყველაფერი კი რეალობისგან განსხვავებულია, როდესაც ჩვენ მწვავე რეგრესიული კონფლიქტებისაგან დატანჯულ პაციენტს ვმკურნალობთ, რომლის ძირითად საჭიროებას წარმოადგენს თერაპევტული ურთიერთობის დანგრევა, რომელიც შურით უყურებს თერაპევტის უნარს რომ განკურნოს ის – ასეთ შემთხვევებს ჩვენ ფილმებში ვერ ვნახულობთ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვხედავთ ასეთ პაციენტს რომელიც წარმოდგენილია როგორც მონსტრი ხალხის შესაძინებლად.  არსებობს ფსიქოანალიზის ძლიერი კულტურული კრიტიკა, რომელიც არ არის ახალი, თუმცა ახლა ასეთ ფორმას იღებს: „ფსიქოანალიზი არის გრძელვადიანი, ძვირი, არ შეიძლება მისი ეფექტურობის დემონსტრაცია, და პაციენტების მკურნალობა შესაძლებელია მოკლევადიანი ფსიქოთერაპიით“. ხშირად ფსიქოთერაპიას წარმოაჩენენ როგორც შამანიზმს.

გარდა ამისა, ბიოლოგიური ფსიქიატრია, ფინანსური ზეწოლა ფსიქოთერაპიულ მკურნალობაზე, სუბიექტივიზმის კულტურული კრიტიკა და სწრაფი გამოსავლის ძიება – ეს ყველაფერი ხელს უწყობს ფსიქოდინამიკურ ფსიქიატრიის და ფსიქიატრთა ფსიქოდინამიკური ტრენინგის როლის შემცირებას. ეს გავს ძველმოდურ გახლეჩას ბიოლოგიური ორიენტაციის ფსიქიატრიასა (რომლებიც ძირითადად კონცენტრირებულები ფსიქოფარმაკოლოგიაზე იყვნენ) და ფსიქოლოგიას (რომლებიც უარყოფდნენ სხვა პროფესიონალებს და გამოყოფილი იყვნენ მედიცინისა და ფსიქიატრიიდან) შორის. სამწუხაროა. ეს ხელს უწყობს გონებისა და სხეულის გაყოფას, მაშინ როდესაც მათ ერთად სჭირდება ფუნქციონირება.

ჩ. რ. შეგიძლიათ ცოტა მეტი გვითხრათ ამ გონება/ სხეულის გაყოფაზე?

ო. კ. რა თქმა უნდა, თქვენ შეგიძლიათ თქვათ რომ ეს  ფსიქოფარმაკოლოგიურ წამლებს ეხება, რომელიც ნეიროტრანსმიტერების ფუნქციონირების უკეთეს გაგებას ეფუძნება. მართალია როცა საქმე ეხება შიზოფრენიას, ძლიერ აფექტურ აშლილობებს, ზოგადად დეპრესიისა და შფოთვის სინდრომებს, თუმცა ეს არ ეხება პერსონოლოგიურ აშლილობებს, მრავალი სექსუალური ტიპის სირთულეს და აკრძალვას, რომლებიც მათ ახლავს. შფოთვისა და დეპრესიის დროს მედიკამენტურ მკურნალობას ძალიან შეზღუდული სიმპტომატური ეფექტი აქვს. ილუზია იმის შესახებ რომ ნელნელა ყველაფერი აბებით განიკურნება ილუზიაა რომელიც უკვე კარგა ხანია არსებობს და მე ვფიქრობ ამ კითვაზე პასუხის გაცემისთვის კარგი პრაქტიკული და თეორიული მიზეზები არსებობს.

კითხვა სიყვარულის შესახებ

ჩ. რ. მინდა ყურადღება გავამახვილო თქვენს სხვა ინტერესზე, რომელიც გამოხატეთ თქვენს ახალ წიგნში „სასიყვარულო ურთიერთობები: ნორმა და პათოლოგია“. მაინტერესებს როგორ დაწერეთ ეს წიგნი. ის თქვენი სხვა ნაწერებიდან და ინტერესებიდან  განსხვავებულია. რა იყო ამ წიგნის იმპულსი?

ო. კ. როგორც წიგნის შესავალში აღვნიშნე, მადანაშაულებენ, რომ სულ ზიზღისა და ძალადობის თემებზე ვარ კონცენტრურებული, ამიტომაც ჩავთვალე რომ სიყვარულზე წიგნის დაწერა იქნებოდა სახალისო.

ჩ. რ. ამ წიგნის კვლევა და წერა სახალისო იყო?

ო. კ.  სახალისო იყო, მაგრამ ამავე დროს რთულიც. როდესაც თემასთან ახლოს მივედი, უფრო გავაანალიზე მასზე მუშაობის სირთულე. მივხვდი, რომ მრავალი სფეროს გამოკვლევაზე, რომელზეც სიამოვნებით ვიმუშავებდი, უარი უნდა მეთქვა,. ამგვარად წიგნს მნიშვნელოვანი შეზღუდვები აქვს. აღმოვაჩინე რომ  პიროვნული აშლილობა წყვილში არ გვაძლევს იმის პროგნოზირების საშუალებას თუ როგორ განვითარდება მათი სასიყვარულო ურთიერთობა. ორ იდეალური ჯანმრთელობის მქონე ადამიანს შეიძლება ქონდეს ჯოჯოხეთური  და ორ პრობლემური ფსიქოლოგიური კონდინციის მქონე ადამიანს შეიძლება ქონდეს იდეალური ტიპის ურთიერთობა. ამ კლინიკურმა დაკვირვებამ აღძრა ჩემში ინტერესი.  პრობლემაა რასაც მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობის მქონე ადამიანი აწყდება – ურთიეთობის ჩამოყალიბება, ქორწინება.

ასევე დავინტერესდი სექსუალური ურთიერთობების თემით, აღმოვაჩინე რომ არსებობს ორი ტიპის მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობა – ამ ტერმინს თავისუფლად ვიყენებ მწვავე პიროვნული აშლილობების დროს. პირველი, რომელსაც გააჩნია მწვავე პირველადი სექსუალური ტიპის აკრძალვები, რომელსაც არ აქვს არავითარი გრძნობითი აქტივაცია და სიამოვნების მიღების უნარი, არავითარი სექსუალური ტიპის სურვილი, მასტურბაციის უნარის შეუძლებლობა. ამ ადამიანებს მკურნალობისგან სარგებლის მიღების ცუდი პროგნოზი აქვთ, რადგან ყველაფერი არის კონსოლიდირებული, რეპრესიული მექანიზმები სასტიკად კრძალავს მათ სექსუალობას. მეორე მხრივ ჩვენ ვხვდებით პიროვნული აშლილობის მქონე სხვა კატეგორიას, ველური, უწესო სექსუალურობით – პოლიმორფული პერვერსია, ინვერსია, პანსექსუალურობა, მაზოხიზმი, სადიზმი, ვუაერიზმი,ეგზიბიციონიზმი, ფეტიშიზმი, ჰომოსექსუალურობა, ჰეტეროსექსუალურობა, ყველაფერი… ამ ადამიანებს რომელთაც  ასეთი ქაოტური სექსუალური ცხოვრება აქვთ, ერთი შეხედვით ჩანს რომ უნდა ქონდეთ მკურნალობის ცუდი პროგნოზი, თუმცა რეალურად ყველაფერი საპირისპიროდაა. ეს პაციენტები ძალიან კარგად ფუნქციონირებენ მას შემდეგ, რაც მათი პერსონოლოგიური ფუნქციონირება უკეთესი ხდება. ამ ყველაფერმა გამოიწვია ჩემი ინტერესი, რატომ არის ასეთი ექსტრემალური მძიმე სექსუალური აკრძალვები, რა შეიძლება გაკეთდეს ამასთან დაკავშირებით? და ასევე მეორე უფრო ზოგადი კითხვა, თუ როგორ შეუძლიათ წყვილებს აუკრძალონ ან დაეხმარონ ეთმანეთს სექსუალურ თავისუფლების მიღწევაში.

როგორ ყალიბდება კარგი თერაპევტი და ანალიტიკოსი?

 ჩ. რ. გიფიქრიათ იმაზე თუ რა პერსონოლოგიური ხასიათის აქცენტები უნდა ქონდეს ანალიტიკოსს ან თერაპევტს რომელიც რომელიც მძიმე პიროვნული აშლილობის ადამიანებთან მუშაობს?

ო. კ. კარგი კითხვაა. როდესაც ჩვენს გამოცდილებას ვაკვირდები, მრავალი თერაპევტი გვყავს დატრენინგებული. 20 წელია რაც ტრენინგსა და სუპერვიზიას ვაწარმოებთ. ვფიქრობ ძალიან განსხვავებული პიროვნული მახასიათებლების ხალხი შეიძლება გახდეს კარგი თერაპევტები. არაფერი ისეთის ახალის თქმა არ შემიძლია რასაც ამ სფეროს სხვა ადამიანები არ იტყოდნენ. პირველ რიგში თერაპევტი უნდა იყოს ინტელიგენტი, ეს მნიშვნელოვანია. მეორე, ის უნდა იყოს ემოციურად ღია. ერთი მხრივ მას უნდა ქონდეს ჩამოყალიბებული პიროვნული მახასიათებლები და მეორე მხრივ უნდა იყოს გახსნილი პრიმიტიული გამოცდილებებისადმი. ეს ეხმარება თერაპევტს არ გახდეს ზედმეტად პარანოიდული, ინფანტილური და ობსესიურ კომპულსური. მე ვიყენებ სიტყვა „ზედმეტად“ რადგან ჩვენ ყველანაირი თერაოევტები გვყავს – პატიოსნები და მართლები საკუთარი თავისა და სხვების მიმართ, სწავლის სურვილით. ეს ყველაფერი მათ ეხმარებათ არ გახდნენ ზედმეტად ნარცისულები. თუ შენ ზედმეტად ნარცისული პიროვნება ხარ, შენ არ შეგიძლია, არ გაქვს მოთმინება რომ იმუშაო პრობლემების მქონე ადამიანებთან, შენი ემპათიის უნარი შეზღუდულია.

ჩ. რ. მაგრამ როგორც ჩანს ადამიანებს სჭირდება ამ პათოლოგიების ჯანმრთელი დოზა

ო. კ . დიახ, ზოგიერთები ამას ვიკვლევთ. ნამდვილად არ მაქვს ზუსტი პასუხი. მაგრამ არის ხალხი, რომელთაც ამის ტალანტი აქვთ, ისევე როგორც ხალხი რომელთაც აქვთ ტალანტი დაუკრან პიანინოზე. არ ვიცი ექსპერტები რას იტყოდნენ ამის შესახებ, რა პერსონალური ტიპი მონაწილეობს პიანინოს დაკვრის უნარში. არის ხალხი რომელთაც აქვთ ტალანტი. ზოგიერთ ადამიანს ეს ნებისმიერი ტრენინგის გარეშე შეუძლია. შემაშინებელია როცა ადამიანებმა იციან რაღაცეები უკვე სანამ მას ჩვენ ვასწავლით, ეს ჩვენი თვითშეფასებისთვის ცუდია. მყოლია თერაპევტები რომელთაც ქონიათ თანდაყოლილი ნიჭი, უნარი. ამჟამად ამ საკითხის განვრცობა ფართოდ არ შემიძლია, მაგრამ ჩვენ ის შეგვიძლია გამოვიკვლიოთ.

ადამიანებს, რომელთაც უნდა ჩვენთან ტრენინგი, ვეუბნებით „მოგვიტანეთ თქვენი აზრით ყველაზე საუკეთესო, ნებისმიერი სესიის  ვიდეო ჩანაწერი  რომელშიც პაციენტს მკურნალობთ“. ჩვენ განვავითარეთ ფსიქოტერპიული ინტერაქციის მეთოდი, რომელიც გვეუბნება თუ ვის აქვს ამის უნარი. ძალაინ სწრაფად შეგვიძლია შევაფასოთ თერაპევტის კომპეტენტურობ  წინასწარ შედგენილი მკურნალობის მეთოდით. კომპეტენცია ჩანს იმაში თუ რას ლაპარაკობს ტერაპევტი, როგორ ახლდენს რელევენტურ საკითხებზე ფოკუსირებას, აკეთებს მას სწრაფად და სიღრმისეულად. რელევანტურობა, სიცხადე, სისწრაფე და სიღრმე, ეს არის იმ საკითხთა კომბინაცია რომელიც გვკარნახობს რამდენად კარგია თერაპევტი. ეს ძალიან მარტივია, ეს მუშაობს.

ზოგიერთი გამოცდილი ფსიქოანალიტიკოსის პრაქტიკა ნამდვილი ჯოჯოხეთია, მაშინ როდესაც ტრენინგში ჩართული ზოგი ახალგაზრდა არის ძალიან კარგი. ისმება პრობლემური კითხვა: უნდა იყოს თუ არა ადამიანი ფსიქოანალიტიკოსი ამ ტიპის მკურნალობის ჩასატარებლად? მე ვიტყოდი რომ ნამდვილად სასურველია თუ ადამიანს ფსიქოანალიტიკური ტრენინგი აქვს გავლილი, მაგრამ ეს აუცილებელი არ არის. ზოგიერთ ადამიანს ისეთი უნარი აქვს მას ამის გაკეთება ფსიქოანალიტიკური ტრენინგის გარეშეც შეუძლია, მიუხედავად იმისა რომ პიროვნული ფსიქოთერაპიული გამოცდილება ნამდვილად ეხმარება ადამიანს. ზოგჯერ ფსიქოანალიზი ან ფსიქოანალიტიკური ფსიქოთერაპია ნამდვილად დამხმარეა.

ჩ. რ. თქვენ  ფსიქოთერაპევტის უსაფრთხოების მნიშვნელობის შესახებ გიწერიათ, ამის შესახებ ნამდვილად არ მომისმენია ჩამოყალიბებული არტიკულირებული აზრი. საფრთხის შემჩნევის უნარი ძალიან მნიშვნელოვანია. ყველაფერი რაზეც თქვენ საუბრობთ – თქვენი საკუთარ თავში გაცნობიერება, რომ ქონდეს ადამიანს ინსაიტი უსაფრთხოების საკითხებში, რომ იცოდე რომ რაღაც პრობლემაა. ძალიან მნიშვნელოვანია უსაფრთხოება როგორც თერაპევტისთვის, ასევე ის უსაფრთხოება რომელსაც თქვენ, როგორც თერაპევტი სთავაზობთ პაციენტს.

ო. კ. ნამდვილად ასეა. ეს თერაპიისთვის ჩარჩოს შექმნის შესაძლებლობას იძლევა. რომელიც აუცილებელია. თერაპევტმა თერაპიულ სიტუაციაზე კონტროლი უნდა მოიპოვოს. არსებობს თერაპევტის რეალური ავტორიტეტი, რომელიც უნდა განსხვავდებოდეს ავტორიტარიზმისაგან, კერძოდ, ავტორიტეტით მანიპულაციისაგან. არსებობს ფსიქოთერპიულ ურთიერთობებში „დემოკრატიზაციისკენ“ მიმართული  ეგრეთწოდებული კულტურული მოძრაობა, რომელიც ჩემი აზრით უბრალოდ სისულელეა. პაციენტები ჩვენთან მოდიან გარკვეული ექსპერტული აზრის მოსასმენად, სხვაგვარად ისინი არ მოვიდოდნენ და არც უნდა მოსულიყვნენ. განსვავებაა ავტორიტეტსა და ავტორიტარიზმს შორის. თერპაპევტის ავტორიტეტი დამოკიდებულია იმაზე რამდენად შეუძლია მას თერაპიული ჩარჩოს შექმნა. ჩვენი პირადი უსაფრთხოება კი არის გადამწყვეტი ამ საკითხში. მძიმე პიროვნული აშლილობის ადამიანის მკურნალობა ძალიან რთულია… ამ ქვეყანაში ფიზიკური, ფსიქოლოგიური, სამართლებრივი უსაფრთხოება ძალიან სადაო საქმეა. ეს ყველაზე პარანოიდული კულტურაა რომელიც კი ვიცი განვითარებულ მსოფლიოში. ნუ ჯუნგლებში არ ვარ ნამყოფი…

ჩ. რ. ჩვენ ალბათ უნდა დავასრულოთ!

ო. კ. ალბათ, ჩვენ ვცხოვრობთ ძალიან პარანოიდულ კულტურაში.

ჩ. რ. ძალიან დიდი მადლობა რომ დაგვითმეთ დრო.

ო. კ. არაფრის.

Copyright © 2000 Psychotherapy.net. All rights reserved. Published October 2000.

 

თარგმანები

ედუარდო კასტელუმენდი – ძალადობა და აზრის ტოტალიტარული პერვერსია

წარმოგიდგენთ პერუელი ფსიქოლოგის, ედუარდო კასტელუმენდის ძალიან საინტერესო სტატიის თარგმანს “ძალადობა და აზრის ტოტალიტარული პერვერსია” რომელიც გამოქვეყნდა საერთაშორისო ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის ელექტრონულ ჟურნალში “ფსიქოანალიზი დღეს”. სტატიაში ავტორი საუბრობს ძლადობაზე, ტოტალიტარული აზროვნების პერვერსიაზე, საფრთხეებზე და მიზეზებზე ტერორიზმის და რელიგიის კონტექსტში და მოყავს ლათინური ამერიკის ქვეყნების უახლესი ისტორიული და ახლანდელი გამოცდილება, სოციო-პოლიტიკური მდგომარეობა. მკითხველს საინტერესო პარალელების გავლება შეეძლება საქართველოს საბჭოთა და უახლოესი ისტორიიდან… 

სოსო დოლიძის თარგმანი
წყარო: https://goo.gl/r7SDdg

I.

ემოციები, ისევე როგორც ბავშობის სურვილები, შიშები, იმპულსები ფანტაზიები მოზრდილობის ასაკში თავს იჩენს  ორი განსხვავებული გზით. ისინი შეიძლება ტრანსფორმირდნენ და ინტეგრირდნენ ან რეპრესირდნენ, გაიხლიჩონ და აქტინ აუთის გზით გამოვლინდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ფესვები ბავშობაში აქვს, ძალადობას აქ განვსაზღვრავ როგორც „ფიზიკური ან მორალური ძალის გამოყენება სხვისი მისამართით, რომელიც ემსახურება ვინმეს პირად ნარცისიზმს ან იდეოლოგიას“ ეს ხაზს უსვამს სხვების მიმართ განხორციელებულ ქცევას. ძალადობა თავის თავს ყოველდღიურ ცხოვრებაში სხვადასხვა სახით ავლენს.  შეიძლება იყოს თავისუფალი და კეთილთვისებიანი, გულმოწყალე ისეთივე როგორც ბავშვების თამაში, ან ირაციონალური და თავზარდამცემი როგორც ომებში, ტერორიზმსა და სექსუალურ ძალადობაში. როდესაც ჩვენი ევოლუციური განვითარების პერსპექტივიდან და ცივილიზაციის ამჟამინდელი მდგომარეობის გადმოსახედიდან ძალადობას განვიხილავთ როგორც ბუნებრივს და უნივერსალურს,  ის არის ბარბაროსული, რეგრესიული და ჩვენი ფუნდამენტური უფლებების საწინააღმდეგო.

ამ სტატიაში მე ყურადღებას ძირითადად ორი სახის აგრესიაზე გავამახვილებ  . პირველი არის ტერორისტული, ზღვარგადასული აგრესია, რომელიც კლავს, აწამებს და ატერორებს და ცივილიზაციის მიერ სრულიად დაგმობილია და მეორე, რომელიც არის რელიგიური განათლების კეთილი გამოსახულების ქვეშ დამალული. მე ყურადღებას გავამახვილებ ფიზიკური, ფსიქოლოგიური და სექსუალური ტიპის ძალადობაზე რომელიც ხდება კათოლიკურ ეკლესიასთან დაკავშირებულ გარკვეულ რელიგიურ ჯგუფებში. ტემპლის (2006) მიხედვით, რომელიც საუბრობს „გონების ტოტალიტარულ მდგომარეობაზე“,  ვფიქრობ რომ ძალადობის ამ ორივე ფორმის საფუძველი შეიძლება იყოს “აზრის ტოტალიტარულ პერვერსიაში“ (totalitarian perversion of thought).

მე ვწერ პერუდან, ქვეყნიდან, რომელიც სასტიკი დაპირისპირების  მოწმე გახდა ინკას იმპერიის კონსოლიდაციის დროს (მეცამეტე და მეთოთხმეტე საუკუნეებში), ჯერ კიდევ მანამ სანამ ესპანური ტრავმატული დამპყრობლური ერა დადგებოდა. იმ დროს და ახლაც ლათინური ამერიკის ქვეყნებისთვის სოციალური და სახელმწიფო ძალადობა საერთო დამახასიათებელი თვისებაა. ძალიან ცოტა ანალიტიკოსს და კანდიდატს თუ სჭირდება ამ ძალადობის ხასიათის ახსნა. ჩვენ მას განვიცდიდით მეოცე საუკუნის შუა წლებიდან უახლოეს წარსულამდე. დღესაც კი რაღაც დოზით გვიწევს მასთან გამკლავება. მიუხედავად ჩვენი სიფხიზლისა, ლათინური ამერიკის მოსახლეობა პოპულისტური  (ნეგატიური გაგებით) და დემაგოგიური მთავრობების მიერ არის მოტყუებული, ხოლო ხალხთა ნაწილი კი იძულებულია გაუძლოს დიქტატურას. მტკივნეული აღსაქმელია ვენესუელის ანალიტიკოსების მიერ გაგზავნილი  წერილები FEPAL და IPA  შეხვედრებში სადაც ისინი აღნიშნავენ თავისი ქვეყნის სტრესულ სიტუაციას. ეს ყველაფერი ჩვენში იწვევს ბრაზს, როცა  გვაჩვენებენ ძალთა დაუბალანსებელ თანნაფარდობას ერთის მხრივ ავტორიტარულ სახელმწიფოსა და მეორეს მხრივ ამ ძალადობასთან დაპირისპირებულ მხარეებს შორის. ჯერჯერობით სახემწიფო მანქანა ძალიან ძლიერია.

II.

ფსიქოანალიზმა წვლილი შეიტანა არა მარტო ძალადობის არსის გაგებაში,  არამედ ის ეხმარება სახელმწიფო და სოციალური ძალადობის მსხვერპლებს. ბოლო ფსიქოანალიტიკური კვლევები (როგორიცაა მაგალითად ცუკერფელი და სხვ., 2016) აჩვენებს სახელმწიფოს თავად როგორ შეუძლია დაეხმაროს დაზარალებულ  ხალხს როდესაც ის საჯაროდ აღიარებს ამ ძალადობას, აღადგენს მართლმსაჯულებას და დასჯის დამნაშავეებს. მიუხედავად ამისა, სახელმწიფო ყოველთვის არ მიისწრაფვის რეპარაციისკენ. მთავრობებისთვის ყოველთვის უფრო მარტივია დაივიწყოს რაც მოხდა, თითქოს ეს შესაძლებელი იყოს.

პერუ ორი დეკადის განმავლობაში (1980-200) იტანჯებოდა ერთერთი ყველაზე ძალადობრივი ტერორისტული შეტაკებებისაგან ლათინურ ამერიკაში. ანდური მაოისტური ჯგუფი სენდერო ლუმინოსო (კაშკაშა ბილიკი), რომელსაც სათავეში ედგა ფილოსოფიის პროფესორი აბიმაელ გუზმანი (რომელიც თავის თავს პრეზიდენტ გონსალოს უწოდებდა), სასტიკად აკრიტიკებდა პერუს მთავრობას და მის ინსტიტუციებს. მან აიყოლია თანამოაზრეთა დიდი ნაწილი და დაუმორჩილებლობა გამოიცხადეს სახელმწიფოს. შედეგი კატასტროფული დადგა, 17 000 გარდაცვლილი ადამიანი, ძირითადად ანდელი მუშები, თავზარდაცემული, დაჭრილი და დატერორებული ქვეყანა. „კაშკაშა ბილიკი“ 1992 წლისთვის ძალიან დასუსტდა, როდესაც მისი ლიდერი ტყვედ ჩავარდა, თუმცა ბრძოლები 2000 წლამდე გაგრძელდა. დღესაც კი ვხვდებით მის გადმონაშთებს, რომელიც ძირითადად ანდისა და ამაზონის რეგიონებში  ნარკო ტრეფიკინგთან არის დაკავშირებული. კოკაინის მოყვანა და ნარკო ტრეფიკინგი ძალადობის ძირითადი წყარო გახლავთ.

„კაშკაშა ბილიკის“ შესახებ ბევრი რამ შეიძლება ითქვას, მაგრამ მე მხოლოდ ფრაგმენტს მოვიყვან 1980 იან წლებში გამოქვეყნებული ინტერვიუდან რომელიც მისი ლიდერთან არის ჩაწერილი. ეს ის პერიოდია როდესაც ეს ჯგუფი ყველაზე ძლიერი იყო. როდესაც ჟურნალისტი ლიდერს დაუპირისპირდა მას და ამხილა დაჯგუფების რადიკალიზმი (რომელიც გამოიხატებოდა დაჯგუფების წევრების მიერ მათი მოწინააღმდეგეების მკვლელობაში) და ასევე ხაზი გაუსვა მთავრობასთან მოლაპარაკებებზე უარის ფაქტს გუზმანმა უპასუხა: „თქვენ მეკითხებით მე თუ რატომ არ მივდივართ მოლაპარაკებებზე მთავრობასთან? მე შენ არ მომწონხარ, ბურჟუა, ჩვენ არ ვართ მოლაპარაკებებისთვის დატრენინგებული ხალხი. ჩვენ არ გვჭირდება დიალოგი, ჩვენ გვაქვს ჩვენი იდეოლოგია, გონსალოს აზრები“.

ეს პასუხი ჩემთვის გონების ტოტალიტარული პერვერსიას გამოხატავს. ტემპლი (2006, გვ. 105) განიხილავს „გონების ტოტალიტარულ მდგომარეობას“ და ასკვნის, რომ მენტალური „ტოტალიტარიზმი ვითარდება და ხდება სტაბილური სტრუქტურა (…) რომელიც დაკავშირებულია პარანოიდულ პოზიციასთან. ეს მენტალური ორგანიზაცია ძალას იკრებს სიკვდილის დრაივიდან და შეიცავს სადისტურ ელემენტებს და იცავს მას დანაშაულის წინააღმდეგ. როდესაც განიხილავს აზროვნების ამ მდგომარეობას, ავტორს ხაზს უსვამს, რომ ჩვენ ის ნაციონალურ ლიდერებსა და პოლიტიკურ სისტემებში შეგვიძლია ვიპოვოთ, ისევე როგორც პაციენტებში ჩვენი საკონსულტაციო ოთახიდან.

მინდა გითხრათ რომ ტოტალიტარული მენტალური მდგომარეობა მისი დესტრუქციული ხასიათის გათვალისწინებით უნდა შეფასდეს როგორც პერვერსია, ის დაკავშირებულია სიკვდილის დრაივთან და  ვირტუოზული იდეალის მოსასხამის ქვეშ (სოციალური ან რელიგიური) იმალება. ასეთი ტიპის პერვერსია იმაზე უფრო ხშირია ვიდრე ჩვენ ის წარმოგვიდგენია. ამ მდგომარეობაში შეუძლებელია რეფლექსია, არ შეგვიძლია დავუკავშირდეთ „გამოცდილების საშუალო არეს“ (ვინიკოტი, 1971) არც ეჭვებისთვის რჩება ადგილი. პასუხი იმათ, რომლებიც ფიქრობენ ან იქცევიან სხვანაირად, არის სიკვდილი, დამორჩილება ან დამცირება.მიუხედავად სხვადასხვა გეოგრაფიული მდებარეობისა და იდოლოგიური განსხვავებებისა ჩვენ შეგვიძლია დავინახოთ მსგავსებები „კაშკაშა ბილიკსა“ და ISIS ის ტერორისტული ჯგუფების ქმედებებს შორის.

III.

მინდა განვიხილო პერვერსიის სხვა სახე, რომელიც არ არის დაკავშირებულია არა ტერორთან და სიკვდილთან, არამედ იდეალისტურ ცდუნებასა და სექსუალობასთან. ისევე როგორც ეს უკანასკნელი, ისიც თავის ძლიერებას სიკვდილის დრაივიდან იღებს. ტერორიზმი რადიკალური და ბრუტალურია, ის სოციალურ და პოლიტიკურ ძალაუფლებასთანაა დაკავშირებული და საზოგადოების უდიდესი ნაწილის მხრიდან უარყოფილია. ეს პერვერსიის ახალი ფორმა კი სოციალურად მისაღები და ნაკლებად ძალადობრივია. თუმცა ისეთივე დამაზიანებელია. ვგულისხმობ რელიგიური ჯგუფების პერვერსიას, მეტწილად კათოლიკური ეკლესიის, ლათინური ამერიკის შემთხვევაში. ისინი აიძულებენ თინეიჯერებს იყვნენ ძალიან რესტრიქტულ, დოგმატურ მენტალურ მდგომარეობაში და აიძულებთ მათ იყვნენ სადისტური ფორმით დომინირებული რომელიც გულისხმობს სექსუალურ ძალადობას.

არ არის ახალი რომ ტერორი და ძალადობა საფუძველად რელიგიურ იდეებში იყენებს. ISIS ის ტერორისტული ორგანიზაციის ქმედებები ამის საშიში მტკიცებულებაა. ქრისტიანობას რაც შეეხება საკმარისია გავიხსენოთ ჯვაროსნული ლაშქრობები და ინკვიზიცია, ის დრო როდესაც დასავლური საზოგადოება დღევანდელისგან განსხვავებით ნაკლებ ყურადღებას აქცევდა ადამიანთა უფლებებს და თავისუფლებას. ზოგიერთი ჯგუფი, რომელიც დაკავშირებულია ინსტიტუციონალიზებულ რელიგიასთან (ამ შემთხვევაში კათოლიციზმთან) დღესაც კი ქმნიან საფრთხეებსაც. ეს ფენომენი ბოლო წლებში უფრო აშკარა გახდა და ხდება მისი საჯაროდ დაგმობა.

რელიგიური ჯგუფები, განსაკუთრებით კათოლიკური, ჩვენს რეგიონში მათი მშობლების თანხმობით ახდენენ თინეიჯერების რეკრუტირებას. ამ ჯგუფის წევრები როგორც წესი სარგებლობენ ახალგაზრდა ხალხის სურვილით რომ გახდნენ უკეთესები და „შეცვალონ მსოფლიო“. ქარიზმატული ლიდერი მათ არწმუნებს რომ ის გადმოსცემს „სიმართლეს“. ბრმა მორჩილება და რწმენაში „გამოვლენილი“ სიმართლე არის წესი. ამგვარი ქცევა ხელს უშლის ინტეგრირებულ განვითარებას. გონების ტოტალიტარული მდგომარეობა ხელს უშლის თინეიჯერებს და ახლაგზარდებს იფიქრონ დამოუკიდებლად. თითქოს ეს არ ყოფილიყოს საკმარისი, ლიდერები მათ ხშირად სექსუალურ მორჩილებას სთხოვენ, რომელიც საშინელ ზიანს იწვევს. ლიდერთან ემოციურად ინტიმურ კავშირში მყოფი აახალგაზრდა ხალხი, (რომელიც განასახიერებს მშობლის იდეალიზირებულ ხატს) წყვეტენ თავიანთ შინაგან განვითარების ლტოლვას და ამით ზარალდებიან მათი „სულები“. ეს ზიანი შეიძლება იყოს ღრმა და მუდმივი; სერიოზული ეფექტის გავლენის ქვეშაა თავიანთი უნარები, ენდონ საკუთარ ინტუიციას, თავიანთ თავებს და სხვა ადამიანებს.

საბოლოოდ, 2011 წელს ვატიკანმა გამოიძია დიდად პატივცემული და ავტორიტეტული ჩილელი მღვდლის, ფერნანდო კარადიმას საქმე, რომელიც ელ ბოსკე, სანტიაგო დე ჩილეს სამრევლოში მოღვაწეობდა და აღმოაჩინა რომ ის სექსუალურად ძალადობდა უმცირესობებზე და ასევე ძალადობრივად იყენებდა მის საეკლესიო ძალაუფლებას. მისმა კრიმინალურმა საბრალდებო დასკვნამ გაოგნებული დატოვა ჩილეს საზოგადოება. ამ შემთხვევებს ერთი და იგივე ისტორიები აქვთ. წლები სჭირდება ძალადობის მსხვერპლებს რომ საჯაროდ განაცხადონ მოძალადის შესახებ. კიდევ უფრო დიდი დრო სჭირდება ეკლესიის ლიდერების ქმედებებს, რომლებიც თავიდან ირიდებენ სკანდალურ შემთხვევებს სანამ ისინი არ გახდებიან საჯარო. მხოლოდ ამის შემდეგ ხდება მოძალადის დასჯა.

ძალადობა ხშირ შემთხვევაში ხდება მაშინ, როდესაც ადამიანები ბრმად იღებენ რელიგიურ დოგმებს და აბსოლიტური მორჩელება აქვთ ლიდერის მიმართ, რომელიც თავის მხრივ არავისთან არ არის ანგარიშვალდებული. ეს არის ის შემთხვევა თუ ტოტალიტარული აზროვნება, რელიგიურ რწმენებს ამოფარებული როგორ უკუღმართად იზიდავს საზოგადოებრივ აზრს. ის იყენებს სექსუალურ რეპრესიას რომ დომინანტურ მდგომარეობაში იყოს სხვაზე. ამ პრობლემის ყველაზე კრიტიკული ასპექტი არის ის, რომ ეს ყველაფერი ხდება მშობლების თანხმობით, რომელიც შესაძლოა ჭეშმარიტი რელიგიური რწმენის, უსუსურობის, თუ თავიანთ უნარებში ეჭვის გამო პასუხისმგებლობას იხსნიან თავად აღზარდონ თავიანთი შვილები.

 

IV.

ძალადობა იქნება გამართლებული  თუ უარყოფილი, დამოკიდებულია ადამიანზე და მის როლზე, პერსონა მისი განმხორციელებელია თუ თავადაა ამ ძალადობის მსხვერპლი. როგორც ჩანს, არ არსებობს საშუალო ფენა ამ სიტუაციაში, ამაზე ფიქრის და გაგების უნარი დაკარგულია. მიუხედავად ამისა, ამ პროცესებში ემოციურად  ჩართულ დამკვირვებლებს,  შეიძლება ქონდეთ ნაკლებად პოლარიზებული მიდგომა და ამგვარად შეეძლოთ ძალადობაზე რეფლექსიის მოხდენა  უფრო ღრმა ნიუანსების გათვალისწინებით. ნეიტრალობას, რომელსაც ჩვენ ჩვენი კლინიკური პრაქტიკის დროს ვიჩენთ შეიძლება იყოს გადამწყვეტი ასპექტი. ჩვენ პაციენტებთან მუშაობის დროს ყოველდღიურად ვხვდებით აგრესიულ და სედუქციურ „თავდასხმებს“ ანალიტიკური პროცესის მიმართ. ჩვენი როლია რომ მოვახდინოთ მათი იდენტიფიკაცია, ავირიდოთ მათზე პასუხი და გავაანალიზოთ ისინი. ბოლოს, მიუხედავად ემოციური არეულობისა, ჩვენ ვნახულობთ ადგილს შინაგანი სიმშვიდისთვის საიდანაც ჩვენ შეგვიძლია ვიფიქროთ. კრისტევა (2016) ჟულია კრისტევას ეს სტატია თარგმნილია ქართულად ჩვენს საიტზე – მთარგმნელის შენიშვნა) ამ ადგილს პასკალის „მუდმივი მოძრაობის“ კონცეპტს უკავშირებს.

ჩვენ ფსიქოანალიტიკოსებს, ან ხალხს რომელიც გადიან პირად ანალიზს, გვაქვს გრძელვადიანი ინტიმური დიალოგის არაჩვეულებრივი გამოცდილება, რომლის მიზანია ემოციების, აზრების და სურვილების ინტეგრირება. აგრესიის და დესტრუქციის დრაივების გაგების უნარით  ჩვენ ვიმყოფებით შეუდარებელ პოზიციაში, გავიგოთ სხვა ადამიანების და ცივილიზაციის მისამართით განხორციელებული პერვერსიული შეტევები. უფრო მეტიც, ჩვენი კლინიკური მუშაობის მსგავსად, ალბათ საუკეთესო საშუალებაა თუ ამ ყველაფერზე ჩვენი შინაგანი სიმშვიდის ადგილიდან ვიფიქრებთ, სადაც არ იქნება ადგილი ისეთი ფიქრებისთვის, რომელსაც ძალადობა ბადებს, როგორებიცაა შიში, უარყოფა, ტკივილი და უფრო მეტი ძალადობა. განაგრძე კითხვა

თარგმანები

ჟულია კრისტევა – რადიკალური ეშმაკის ინტერპრეტაცია

ჟულია კრისტევა

მოზარდი არის მორწმუნე

ბავშვი მეფე, რომელიც ყველა ჩვენგანში არის მიძინებული, ფროიდის მიხედვით თავის ესეში  „სამი ესე სექსუალობის შესახებ“  შეიძლება იყოს „ლაბორატორიის მეცნიერი“: ყველა მისი გრძნობა გაღვიძებულია, ის ცდილობს აღმოაჩინოს როგორ იბადება ბავშვები. ეს დაუკმაყოფილებელი ცნობისმოყვარეობა ისეთი მიმზიდველია, რომ ის ჩრდილავს მოზარდთა ხასიათს: ზუსტად იმიტომ, რომ არ არსებობს მოზარდობა რწმენის საჭიროების გარეშე.

მოზარდი არ არის ლაბორატორიის მკვლევარი, ის არის უბრალოდ მორწმუნე. ჩვენ ყველანი მოზარდები ვართ როდესაც აღფრთოვანებულები ვართ აბსოლუტურით. ფროიდი მოზარდებით არ იყო დაინტერესებული, რადგან თავად იყო უდიდესი არამორწმუნე ადამიანი, ყველაზე არარელიგიური ადამიანი რომელიც შეიძლება არსებობდეს. რწმენაში ფროიდი გულისხმობდა ობიექტთან ურთიერთობის გამოცდილებას: რწმენას სურს ყველაფერი, ის პოტენციურად ფუნდამენტალისტურია, ისევე როგორც მოზარდი. ადამი და ევა, რომეო და ჯულიეტა მოზარდები იყვნენ; ჩვენ ყველანი მოზარდები ვართ როდესაც გვიყვარს.

თუმცა მას შემდეგ რაც ჩვენი სურვილები და იმპულსები  ამბივალენტური და სადომაზოხისტური  ხდება იდეალური ობიექტის არსებობის რწმენა თანდათან ქრება, განიცდის ფრუსტრაციას. ასე რომ ობიექტის ძებნის ვნება იცვლის ხასიათს და ხდება დამსჯელი, თვით დამსჯელი. მოზარდობაში ამი რევერსიის ტრაექტორია შემდეგია: იმედგაცრუება-დეპრესია-სუიციდი. ხანდახან ის იღებს ისეთი ფორმის რეგრესიულ და სომატურ სახეს როგორიცაა მაგალითად ანორექსია, განსაზღვრულ პოლიტიკური კონტექსტში კი ვლინდება სხვისი სელფის (self-with-the-other) დესტრუქციული წყურვილით, რომელსაც მე კამიკაძის სინდრომს ვეძახი. იქედან გამომდინარე რომ მოზარდებს სჯერათ ობიექტთან ურთიერთობის, ამ ურთიერთობის შეუძლებლობის გამოცდილება მათ მიერ განიცდება როგორც მომაკვდინებელი.

ტრანსფერი ხვდება რწმენის საჭიროებას

მოზარდებთან იდეალიზმის სინდრომის გათვალისწინებისას, ფსიქოანალიტიკოსს შანსი აქვს შეამციროს შეწინააღმდეგება და მოზარდი დააბრუნოს ანალიტიკურ პროცესში სადაც კარგად ჩანს მოზარდობის ასაკისთვის დამახასიათებელი სიურჩე. რელიგიის საჭიროება, იდეოლოგიური ენთუზიაზმი მთელი მეოცე საუკუნის განმავლობაში, შემოთავაზებული ნამდვილი იდეალიზმის სინდრომი: ინიციაციის რიტუალები, მარხვა და მოკვდომა. ეს ყველაფერი ასევე კარგად ჩანს არტშიც: რენესანსიდან დაწყებული სადაც ჩანს ინიციატივის მქონე მოზრდი გმირების თავგადასავლები.

რა თქმა უნდა უკმაყოფილო თანამედროვე საზოგადოება სწუხს მოზარდთა ჭირვეულობების გამო. ჩვენ ვქმნით „მოზარდთა ცენტრებს“, ჩვენ განვავითარეთ მოზარდთა ფსიქიატრია ბავშვთა ფსიქიატრიის მოდელზე დაყრდნობით. მაგრამ როგორც ჩანს საერო რომ არ არის მზად პირისპირ შეხედოს „რელიგიასთან დაბრუნებას“. ისევე როგორც „სპირიტუალური ნაწარმოებები“ რომელსაც ასრულებს ხელოვანი თავისი გემოვნების და დროის მიხედვით, სადაც ინტერნეტიდან იღებს რელიგიურ ფრაგმენტებს, დამამცირებელ ფორმებს (სექტის), ან უფრო მეტიც იყენებს ფუნდამენტალიზმს (იდეალის სახელით ხელს უწყობს სიკვდილის დრაივის გაცოცხლებას).

რადიკალიზებულმა მონახა თავისი გზა და ისევ პარიზში დაბრუნდა

პარიზში მომხდარი საშინელმა ჯიჰადისტური თავდასხმა გვაჩვენებს, რომ სამომავლოდ, რწმენის საჭიროების რელიგიური მკურნალობა თავის თავში დისკრედიტირებულია, რადგან ის არ ასრულებს პარადოქსალური მორწმუნის სწრაფვას მოიპოვოს სამოთხე. ეს ნიჰილისტური მორწმუნე, აუცილებლად ნიჰილისტური, რადგან ის არის პათეტიკურად იდეალისტური, არის დაუნდობელ გლობალურ მიგრაციაში მოხვედრილი  დეზინტეგრირებული, არასოციალიზირებული  მოზარდი.

განგსტერული ტიპის რადიკალიზებული ფუნდამენტალიზმი დემონსტრაციას უკეთებს ნიჰილიზმის რადიკალურ ფაზას, ალბათ იმაზე რადიკალურს ვიდრე ოდესმე, მოსალოდნელ „რელიგიათა დაპირისპირებას (შეტაკებას)“ (clash of religions). ეს ფაზა იღებს ცივილიზაციის სიღრმისეულ გამოცდილებებს, ხაზს უსვამს რელიგიებამდე არსებულ „რწმენის საჭიროებას“, ეს მოზარდობაში ჩანს კარგად როგორც იდელისტური აშლილობა.

ფსიქოანალიზს ადარდებს დესუბიექტივაციამდე მისული  პიროვნების დეზორგანიზაცია  (<“მე“ არ არსებობს>, ეს ფრაზა შეიძლება გაგებულ იქნას როგორც <არაფერი არსებობს გარდა დაშლილი დრაივისა, რომელიც ყველაფრისთვისაა მზად>). სხვასთან კავშირი დეზორგანიზებულია (<“სხვას“ არ გააჩნია არანაირი ღირებულება>), მხოლოდ სიკვდილის დრაივს და ეშმაკის ღვარძლს აქვს ტრიუმფი.

რადიკალური ეშმაკი

რა არის ერთ დროს კანტის და არენდტის მიერ დაგმობილი რადიკალური ეშმაკი? ეს არის ადამიანთა სიჭრბის, ფუფუნების (superfluidity) დეკლარაცია – და რეალიზაცია, მისი მექანიკური დესტრუქციის ჩვენება.

შეიძლება არსებობდეს რადიკალური ეშმაკი მიზეზის გარეშე? გარკვეულწილად ასე არის ლიტერატურასა და მისტიციზმში. პოლიტიკურად კი სხვაგვარადაა. ფსიქოანალიტიკური გამოცდილებით, მე მხოლოდ ამბოხებით ვერ დავკმაყოფილდები. ტრასფერის და კონტრტრანსფერის ინტერპრეტაციის დასახვეწად მე გამოვიყენებ ექსტრემალური ეშმაკის ლოგიკას. ჩვენ აღმოვაჩენთ რომ ოჯახის მარცხი და სოციალური დეზინტეგრაცია ზოგიერთ ადამიანში, განსაკუთრებით მოზარდებში იწვევს იდეალიზმის აშლილობას (idealism disorder). ისინი პირდაპირი გაგებით ფეთქდებიან, შეუძლებელია გაარჩიო მართალი და მტყუანი, შიდა და გარე, სუბიექტი და ობიექტი. ჩვენს ორ, სიცოცხლის და სიკვდილის იმპულსებში სიკვდილის დრაივია, რომელიც ჭრის ფსიქიკურ ცხოვრებას და ამცირევს ბრმა დესტრუქციას: სელფის დესტრუქციას რომელიც გამოწვეულია უაზრო სიამოვნებით ან შიდა აპათიის ვაკუუმით.

ამ ფსიქოანალიტიკური დასკვნებით ვხედავთ რომ ჩვენ გვჭირდება უფრო მეტი ვიდრე „ყოვლისმომცველი მორალიზმი“. მოზარდთან მუშაობა, რომელიც განიცდის რადიკალიზაციას, ანალიტიკოსს აყენებს არამდგრად პოზიციაში სადაც ეს დესუბიექტივიზაცია და დეობიექტივიზაცია ხდება და ამავე დროს არის რესტრუქტურიზაციის საჭიროება. ჩვენი გამოწვევაა, რომ მივყვეთ სიკვდილის დრაივის აღმოჩენას, და ფსიქიკური აპარატის ავთვისებიან პოტენციალს რომელიც გამოვლინდება იდეალიზმის აშლილობის სახით. ცოდნის სურვილის და რწმენის გაუქმება, ისე რომ ადამიანს არ შეუძლია ინვესტიცია და კავშირების გაბმა, დეპრივირებული აქვს პიროვნების მე და მოკლებულია სხვისი არსებობის შეგრძნებას, აინტერესებს ისეთი სამყარო სადაც არ არის არც „კარგი“ და არც „ეშმაკი“, უფრო მეტიც არ არის „არცერთი“ ღირებულება.

შესაძლებელია კი რომ გამოვიყენოთ ანალიტიკური მოსმენის მეთოდი ადამიანთა ბუნების ამ საზღვრებთან? შესაძლებელია დავკავდეთ ფსიქოანალიტიკური პრაქტიკით ამ კონდინციაში?

„ჩვენი ღირებულებების“ გადაფასება

რესპუბლიკა დგას ისტორიული გამოწვევის წინაშე: შეუძლია მას თუ არა შეეჯახოს იმ პრობლემას, რომელსაც ქვია რწმენის და სურვილის საჭიროების კრიზისი რომელსაც რელიგია ვეღარ უმკლავდება, და რომელიც ეხება ადამიანთა კავშირის არსებობას. შფოთვა, რომელიც ყინავს სახემწიფოს რომელიც იმყოფება ომებში, ეკონომიკურ და სოციალურ კრიზისებში და დგას კოლოსალური გამოწვევების წინაშე. ვართ ჩვენ მზად გავუკეთოთ მობილიზება ყველა საშუალებას, პოლიციას და ეკონომიკურ სექტორს, ფსიქიკაზე მოპოვებული ცოდნის დავიწყების გარეშე? შეგვიძლია დავაკავშიროთ მტკივნეული იდეალისტური აშლილობა და რადიკალიზირებული სისასტიკე, დელიკატური და საჭირო მოსმენით, შესაბამისი განათლებით და საჭირო სიკეთით? ამგვარი ინტერპრეტაციით, ჯიჰადისტების ბარბაროსობა ეშმაკისეულია და უსვამს კითხვას სეკულარიზმის „ღირებულებებს“ და გამოწვევას უკეთებს ფსიქოანალიზის შესაძლებლობას რომ გადაჭრას ეს გლობალიზაციის ახალი დისკომფორტი.

რადიკალურ ეშმაკთან საბრძოლველად გვჭირდება სერიოზულად მივიღოთ ნიცშეს შემდეგი სიტყვები: <დასვი დიდი კითხვები ნაცვლად გრანდიოზული განცხადებების გაკეთებისა> ეს ნიშნავს: ღმერთზე ფოკუსირების ნაცვლად შევხედოთ იდეალებს და მათ არარსებობას იმისათვის რომ ისინი გავიგოთ, ხელახლა შევაფასოთ, შევხედოთ პრობლემურად და დაუსრულებლად ვიფიქროთ მათზე. იმისათვის რომ ჰორორის, საშინელების ინტერპრეტაცია მოვახდინოთ, დაეხმარე მას, ვინც იტანჯება რადიკალური ეშმაკით ნაცვლად იმაზე ფოკუსირებისა თუ რა სისასტიკეს და ძალადობას იმსახურებენ მკვლელები. იმისათვის რომ ვებრძოლოთ ეშმაკს ჩვენ აუცილებლად უნდა განვაგრძოთ პოტენციური კვლევა არა უცნობი უტოპიური და უსაფრთხო მხრიდან არამედ იმ მყიფე წერტილიდან რომელსაც პასკალი უწოდებს „მუდმივ მოძრაობას“ (perpetual motion). ის წერდა: <მან ვინც აღმოაჩინა სიკეთეში დღესასწაულობის საიდუმლო ეშმაკზე გაბრაზების გარეშე, იპოვა წერტილი, ეს არის მუდმივი მოძრაობა>.  და რა მოხდება თუ ის ხედვა, რომელშიც გვიჭირს ჩვენ არის ზუსტად ის „წერტილი“ ეს „მუდმივი მოძრაობა“ „სიკეთეში დღესასწაულობის საიდუმლო ეშმაკზე გაბრაზების გარეშე“? ეს არის კერძო შინაგანი გამოცდილება რომელსაც ბარბაროსები იგნორირებას უკეთებენ მაგრამ ტრანსფერი გვაძლევს ჩვენ საშუალებას რომ მოვბილიზდეთ.

თარგმნა სოსო დოლიძემ

source: https://www.ipa.world/ipa/en/News/kristeva.aspx

 

 

თარგმანები

სიმპტომი არ არის “აშლილობა”, სიმპტომი არის დადუმებული სიმართლე, რომელიც მოსმენილ უნდა იქნას

Agnes Aflalo,

ფსიქოანალიზის წარუმატებელი განადგურება: კოგნიტივიზმის აღზევება და დაცემა

ფსიქოანალიტიკოსებისთვის სიმპტომი არ არის “აშლილობა” (disorder),  სიმპტომი არის დადუმებული სიმართლე, რომელიც მოსმენილ უნდა იქნას. სიმპტომი შეიცავს ტანჯვის (j0uissance) პარადოქსალურ დაკმაყოფილებას. მკურნალობა დიალექტიკური პროცედურაა, რომელსაც ზედაპირზე ამოაქვს ტანჯვის სიმძიმე, რომელსაც სიტყვები ატარებს. სიტყვები სიმართლის გაუცნობიერებლად ალყაში აქცევს მას. ენისა და jouissance ის, სომპტომის ამ ორი სახის გამოკვლევით, საშუალებას ვაძლევთ სუბიექტს წაიკითხოს ისტორია და ისევ თავისი გახადოს ის. ამის შემდეგ მას უკვე შეეძლება ტანჯვის ნაწილი გაანთავისუფლოს და გახდეს იმ ტანჯვით ნაწილზე პასუხისმგებელი რომელიც მასთან დარჩება, რომელიც სულაც არაა აუცილებელი შეესაბამებოდეს მის მორალს მაგრამ ეს არანაკლებ კანონიერია. ფსიქოანალიტიკოსი, გაანალიზებული აქვს თავისი თავი, არის ადამიანი რომელიც დაშორებულია ამ ფანტაზმატიკური ტიპის ტანჯვას, განთავისუფლებულია წინააღმდეგობებისაგან, მას შეუძლია პაციენტს მისცეს საშუალება გამოიგონოს სპეციფიური პასუხი, ისეთი რომელიც მასზეა (პაციენტზე) მორგებული.

თარგმანები

ლაკანი მარტივად: წარმოსახვითი, სიმბოლური და რეალური

წარმოგიდგენთ თარგმანთა სერიას, რომელიც ეფუძნება დარიან ლიდერისა და ჯუდი გლოვის წიგნს “წარმოგიდგენთ ლაკანს, გრაფიკული გაიდი” (INTRODUCING LACAN A GRAPHIC GUIDE). მოგეხსენებათ ლაკანი ფსიქოანალიტიკურ ლიტერატურაში ერთ ერთ ყველაზე რთულ ავტორად ითვლება, ამიტომაც დაწერილია მრავალი წიგნი იმაზე თუ როგორ წავიკითხოთ ის, როგორ გავიგოთ მისი კონცეპტები და ა. შ. რომელთაც გარკვეულწილად შესავლის ფუქნცია აქვთ სანამ თავად ლაკანის ტექსტების კითხვას დავიწყებთ.  ერთ ერთი ასეთი ყველაზე ცნობილი წიგნი გახლავთ “INTRoDUCING LACAN A GRAPHIC GUIDE”, რომელსაც ძალიან ბევრი ლაკანიანური ავტორი მაღალ შეფასებას აძლევს. წიგნის ავტორები გახლავთ დარიან ლიდერი, ლონდონში მოღვაწე ფსიქოანალიტიკოსი, ის გახლავთ ლონდონის ფროიდიანული ანალიზისა და კვლევის ცენტრის დამფუძნებელი წევრი. წიგნი გრაფიკულად გაფორმებულია ჯუდი გლოვის მიერ რომელიც გახლავთ მხატვარი, გრაფიკული დიზაინერი და ილუსტრატორი. მან ასევე ილუსტრირება გაუკეთა ფილოსოფიის, ქრისტიანობის, პლატონის, ლევი შტროსისა და ჩომსკის სერიებს.   

წარმოსახვითი

ფუნდამენტური გაუცხოება არის ადამიანის მოტორული ფუნქციონირების, სივრცის და მოძრაობის აღქმის ძირითადი საფუძველი.  ლაკანი ამ რეგისტრს, სადაც ამ ტიპის იდენტიფიკაცია ხდება „წარმოსახვითს“  უწოდებს. აქ ის ითვალისწინებს ვიზუალური მხარის მნიშვნელოვნებას.

„ მე რომ ვიყო სხვა ბავშვის ადგილზე, მისთვის რომ დაერტყათ მე ვიტირებდი, თუ მას რაიმე უნდა მეც მენდომებოდა ის, იმიტომ რომ მე მის ადგილზე ვარ. მე ვარ დატყვევებული იმ ხატში, რომელიც უცხოა ჩემთვის, ჩემს გარეთ არის.“

 

სიმბოლური

1950 იანი წლებიდან ლაკანი მეტ ყურადღებას უთმობს სიმბოლურის კონცეპტს, რომელიც გაგებულია როგორც სოციალური, კულტურული და ლინგვისტური ფენომენი, რომელშიც ბავშვი იბადება. ლაკანი ამბობდა ენა არსებობდა დაბადების მომენტამდე. ის არსებობს ოჯახის სოციალურ სტრუქტურაში და რა თქმა უნდა მშობლების იდეალებში, მიზნებში და ისტორიებში.  სანამ ბავშვი დაიბადება მშობლები საუბრობენ მის შესახებ, არჩევენ მის სახელს, უგეგმავენ მას მომავალს. ბავშვისთვის ძალიან რთულია გააცნობიეროს ამ სიტყვების ენა, ის მთლიანად ზემოქმედებს ბავშვის არსებობაზე.   ყველაფერი ეს ძალიან კარგად ჩანს სარკის ფაზის თეორიაში. თუ ლაკანმა მას თავიდან უწოდა წარმოსახვითი იდენტიფიკაცია, ახლა ის მსჯელობს მის სიმბოლურ მხარეზეც. თუ ბავშვი ჩანს სურათში ის ჯერ კიდევ  იღებს მშობლების ნათქვამ აღმნიშვნელ სიტყვებს იდენტიფიკაციისთვის. დედა, რომელსაც ხელში უჭირავს ბავშვი შეიძლება მას უთხრას: „შენ გაქვს ბაბუის თვალები“, „ზუსტად ისე გამოიყურები როგორც მამაშენი“.

არსებობს სიმბოლური გამონათქვამები, რომელიც უჩენს ბავშვს ადგილს წარმომავლობით ხაზში, საგვარეულოში, სიმბოლურ სამყაროში. ბავშვი არის „აკინძული“ სიტყვებითა და სახელებით“, ლინგვისტური რეპრეზენტაციებით. ბავშვის იდენტობა დამოკიდებულია იმაზე თუ როგორ იღებს ის მშობლების სიტყვებს.

 

რეალური

ლაკანი სიმბოლურს და წარმოსახვითს ამატებს შემდეგ კატეგორიას სახელწოდებით რეალური. რომლის რეფორმულირება მან თავის ნაწერებში რამდენჯერმე მოახდინა. 1953 წელს ის ამბობს, რეალური არის უბრალოდ ის, რაც არ სიმბოლიზირდება, რომელიც სიმბოლურს მიღმაა. როგორც ლაკანი ამბობს სიმბოლური არის ის რაც მთლიანად ეწინააღმდეგება სიმბოლიზაციას. ის განიხილავს რეალურს, სიმბოლურს და წარმოსახვითს, როგორც ადამიანთა რეალობის სამ რეგისტრს.  ამგვარად წარმოსახვითი არის რაიმე, რამდენადაც ჩვენ ვიმყოფებით კონკრეტულ რეგისტრში და ეგო გვთავაზობს ჩვენი ქმედებების რაციონალიზაციას, ხოლო სიმბოლურია სიტუაცია, რამდენადაც ყველა საგანებს ჩვენს ირგვლივ აქვთ მნიშვნელობები.

ყოველდღიურ ობიექტები არის სიმბოლიზებული რამდენადაც ისინი რაღაცას ნიშნავენ, მათ აქვთ მნიშვნელობები“

„ხანდახან ობიექტი კარგავს მის მნიშვნელობას, მე ვუყურებ ყოველდღიურ ობიექტს როგორც რაღაც მისტერიულს, რომელიც არის ზებუნებრივი, ჯადოქრული (uncanny).

რეალური წარმოადგენს ზუსტად იმას, რაც არის განდევნილი ჩვენი რეალობიდან. რაიმე, რასაც არ აქვს მნიშვნელობა და რომლის მოთავსება კონკრეტულ სიტუაციაში შეუძლებელია.

.

ფროიდის ციტატები

„ჩვენ არასოდეს ვართ ისეთი დაუცველი ტანჯვის მიმართ როცა ჩვენ გვიყვარს

„ხალხთა უმეტესობას არ სურს თავისუფლება, რადგან თავისუფლება ნიშნავს პასუხისმგებლობას, უმეტესობას კი ეშინია თავისუფლების

„ადამიანები არიან უფრო მორალურები ვიდრე ისინი ფიქრობენ და ბევრად უფრო ამორალური ვიდრე ეს მათ წარმოუდგენიათ

„გამოუხატავი ემოციები არასოდეს კვდება, ისინი ცოცხლად იწვიან და გამოვლინდებიან უფრო მახინჯი გზებით

„ამორალურობას არანაკლები დოზით იპოვი რელიგიაში როგორც მორალურობას

“ქალმა უნდა შეარბილოს (soften) და არა დააუძლუროს მამაკაცი

„გიჟი არის სიზმარში გაღვიძებული ადამიანი

„სადაც არაცნობიერი იყო, იქ შეიძლებოდა ეგო ყოფილიყო

„სიცოცხლის მიზანი სიკვდილია

„დიახ, ამერიკა არის დიდი, დიდი შეცდომა

„ადამიანის თავისუფლება არ არის ცივილიზაციის საჩუქარი, ცივილიზაციამდე იყო ის ყველაზე დიდი

„ნევროზი არის გაუგებრობის მიღების შეუძლებლობა

„ეგო თავისივე სახლში არ არის მისი პატრონი

„დაბადების აქტი არის პირველი შფოთვა

წყარო: www.sigmundfreud.net 

.

გიგა მამინაშვილი – ფსიქოანალიტიკური თეორიები ანტისოციალური ქცევის შესახებ

ანტისოციალური ქცევა წარმოადგენს ფსიქიკურად დეტერმინირებულ აქტს, ხშირად დრამატული ფორმით განხორციელებულს სოციალურ სცენაზე, კანონის, როგორც სოციო–კულტურული ორგანიზატორის წინაშე („დამნაშავეა კანონის წინაშე“). ანტისოციალური ქცევა მოიცავს ინდივიდს, რომელიც არღვევს კანონს, აკრძალვას ან სოციალურ ნორმას, აგრეთვე კოლექტივს რომელიც ბრალს სდებს დამნაშავეს, ასამართლებს მას, ან კიცხავს მას მსუბუქი დანაშაულის, საყოფაცხოვრებო სოციალური ნორმის დარღვევის შემთხვევაში. კრიმინალური აქტი განუყოფელ კავშირშია სასჯელთან, ისევე როგორც მსუბუქი ანტისოციალური ქცევა, განხორციელებული ბავშვის მიერ მშობლების მხრიდან დატუქსვას იმსახურებს. ანტისოციალური ქცევა, განსაკუთრებით კრიმინალური აქტი სუბიექტთან დანაშაულისა და სასჯელის ტრაგიკულ გახლეჩაზე მიუთითებს. ძლიერი ლტოლვითი ბუნების პრიმიტიული, ხშირად უკიდურესად არქაული ტენდეცია ქცევის, აქტის დონეზე რეალურად ხორციელდება და გარეთ აწყდება „სასჯელაღსრულების ორგანოს“, სადამსჯელო სისტემას, რომლის შიდაფსიქიკურ დეფიციტსაც განიცდის ინდივიდი. საქმე ეხება ფსიქიკური აპარატის ერთ–ერთი მნიშვნელოვანი „ორგანოს“ ფუნქციონირების მოშლას. კანონი, სადამსჯელო ინსტანცია დამნაშავის პიროვნებისთვის მხოლოდ გარეთ არსებობს. ანტისოციალური ტენდენციების ფსიქიკური რეგულაცია შეუძლებელი ხდება. სასჯელი წარმოადგენს ხელოვნურ რეგულატორს ტენდენციისა, რომელიც ფსიქიკური ცხოვრების ჩარჩოებს არღვევს და სოციალურ სცენაზე კრიმინალური აქტის სახით ვლინდება. თანამედროვე ფრანგი ფსიქოანალიტიკოსი პოლ–ლორან ასუნი[1] ტერმინ დამნაშავის, კრიმინალის სემანტიკურ ანალიზს ეწევა: ზიგმუნდ ფროიდი იყენებს გერმანულ ტერმინს, რომლითაც ის აღნიშნავს კრიმინალის პიროვნებას: Verbrecher. Verbrecher გულისხმობს ზმნას Brechen და ქართულად ითარგმნება, როგორც დამსხვრევა, დამტვრევა, გატეხვა.  ე.ი. კრიმინალი არის ის ვინც ამსხვრევს (Verbrecher) , ტეხავს, თუმცა საინტერესოა ის თუ რას უტევს კრიმინალი უპირველეს ყოვლისა. რა წარმოადგენს საგანს ან რეალობას, რომელიც კრიმინალის ხელით იმსხვრევა? თუ მკვლელობას ეხება საქმე საუბრობენ სხვა ადამიანის, მოყვასის სიცოცხლის ხელყოფაზე. ამ შემთხვევაში სუბიექტი ამსხვრევს სხვის სიცოცხლეს, თუმცა მოზარდობის ან პუბერტატის ასაკში (ანტისოციალური ქცევის პირველი გამოვლინებების ასაკი) ეს შეიძლება იყოს სკოლის ან რომელიმე სხვა აღმზრდელობითი დაწესებულების ფანჯარა. შინაგანი ფსიქიკური აუცილებლობის ძალით კანონი, რომელიც საკუთარ თავში მოიცავს სასჯელს, კრიმინალის პრიმიტიული სიძულვილისა და თავდასხმის ობიექტი ხდება. ე.ი. ანტისოციალური ტენდენციების მქონე ინდივიდი ამსხვრევს კანონს, და შესაბამისად სოციალურ კონტრაქტს, „ხელშეკრულებას“, რომელიც საზოგადოების თითოეული წევრისაგან ამ კანონის დაცვას მოითხოვს. ის რასაც ამსხვრევს კრიმინალი არის მცნება: „არა კაც კლა“ „არ იქურდო“ და ა.შ.  სოციალური წესისა და კანონის დამრღვევის ფსიქიკური და საზოგადოებრივი ცხოვრება კანონთან და სასჯელთან გამრუდებულ, პათოლოგიურ დამოკიდებულებას გულისხმობს. კრიმინალი თავს ესხმის ნევროტული სტრუქტურის, ე.ი. ოიდიპოსის კომპლექსზე სტრუქტურირებული საზოგადოებისა და მისი წევრებისათვის ყველაზე საკრალურს, რომელსაც სიმბოლური მნიშვნელობა აქვს კოლექტივისთვის და ასრულებს საზოგადოებრივი ცხოვრების ორგანიზატორის ფუქნციას.  ანტისოციალური ტენდენციების მქონე ბავშვი, მოზარდი თუ ჩამოყალიბებული რეციდივისტი, რომელის კრიმინალური ქცევაც აკვიატებული განმეორების დესტრუქციულ მანქანას ექვემდებარება საზოდაგოებას, აღმზრდელებს, მასწავლებლებს შოკს გვრის.  კრიმინალი არღვევს კანონს და ანტისოციალური ქცევით ემიჯნება საზოგადოებას. ორივეს კანონთან გარკვეული დამოკიდებულება აქვს, ერთი იცავ კანონს, მეორე არღვევს და კანონის მეორე ნაპირზე, კანონის მიღმა აგრძელებს ცხოვრებას. კრიმინალი აშინებს საზოგადოებას, რადგან ის სინამდვილეში ანხორციელებს კანონმორჩილი სუბიექტისა და ბავშვის ინფანტილურ, დესტრუქციული ბუნების ტენდენციებს და ნევროტული სტრუქტურის ფანტაზმს მკვლელობის შესახებ სოციალურ სცენაზე დატრიალებულ რეალურ ტრაგედიად აქცევს. კრიმინალი არ ხუმრობს, არ თამაშობს, ე.ი. დესტრუქციული ტენდენციების ფსიქიკური გადამუშავებისა და სიმბოლიზაციის ფარგლებს სცდება და მოქმედებს გარეთ. კრიმინალი და დანაშაული ზოგადად წარმოადგენს სარკეს კანონმორჩილი და სოციალური სუბიექტის არაცნობიერისთვის. სწორედ ამ მიზეზით, კრიმინალური ქრონიკა, ვიდეო–პატრული, საინფორმაციო გამოშვებებში გაშუქებული კანონდარღვევისა და კრიმინალის შემთხვევები საზოგადოებისა და მასის განსაკუთრებული ფსიქოლოგიური ინტერესის საგანია. დამოკიდებულება კანონდარღვევისადმი ცხადია ამბივალენტურია, თუმცა დანაშაული პერვერტული მიზიდულობის ძალას ფლობს, რაც აიძულებს ინდივიდს იყოს უკიდურესად კრიტიკული დანაშაულის მიმართ, თუმცა ამავე დროს თვალი ვერ მოსწყვიტოს დანაშაულის შემზარავ სცენას, ხშირად ტრაგიკული ფორმით გაშუქებულს საინფორმაციო საშუალებებში. ის რაც შუქდება არის მაყურებლის არაცნობიერი, განდევნილი ტენდენციები, რაც უსიამოვნების განცდასა და ფსიქოლოგიურ ინტერესს ერთდროულად აღძრავს ინდივიდში.

ფსიქოანალიზის კვლევის საგანს წარმოადგენს ანტისოციალური ქცევის ფსიქიკური მიზეზობრიობა და ამ ქცევის ადგილი ფსიქოანალიტიკური თეორიის ფარგლებში. ერთის მხრივ, გვაქვს ფსიქოანალიზის ძირითადი კონცეპტები და მეორეს მხრივ ანტისოციალური ქცევა.  კრიმინალური აქტის ახსნისათვის (რომელიც ხშირად წარმოადგენს ნამდვილ გამოცანას მათთვის ვინც ცდილობს დანაშაულის ფსიქო–სოციალური მოტივების იდენტიფიცირებას), განსაკუთრებით ფასეულია ისეთი ფსიქოანალიტიკური კონცეპტები, როგორიც არის ბრალის გრძნობა, სასჯელისა და დასჯის მოთხოვნილება, ოიდიპალური (ფროიდიანული) და პრიმიტიული (კლაინიანური) ზე–მე, პირველადი ნარცისიზმი, ნარცისტული ჭრილობა და დეფიციტი, მშობლებთან ურთიერთობა განვითარების პრეგენიტალურ სტადიებზე, მამის ფუნქცია, სიმბოლიზაცია და ფსიქიკური განაგრძე კითხვა

კულტურა & არტი

სურათების ნაკრები #1

წარმოგიდგენთ სახალისო სურათების ნაკრებს, რომელიც განთავსებული იყო ერთ ერთ “ფეისბუქის” გვერდზე, სახელწოდებით Freud Quotes.

[ყველა სურათის სანახავად დააჭირეთ “განაგრძეთ კითხვას“]

განაგრძე კითხვა